A Christmas Carol

Đây là bản tóm tắt cốt truyện của A Christmas Carol, truyện ma ngắn của Charles Dickens được chia thành năm chương. Câu chuyện diễn ra trong một đêm Giáng sinh, ngày Giáng sinh tiếp theo và buổi sáng hôm sau. Dưới đây là diễn biến từng chương, cùng nhân vật chính và một gợi ý đọc sách.

Chương I: Hồn ma của Marley

Câu chuyện mở đầu vào đêm Giáng sinh, trong văn phòng ở London của Ebenezer Scrooge, một doanh nhân già keo kiệt chẳng mảy may quan tâm đến mùa lễ. Bảy năm trước, người cộng sự Jacob Marley qua đời, nhưng Scrooge vẫn giữ tên công ty "Scrooge và Marley" trên cửa kho hàng. Câu mở đầu nổi tiếng của người kể chuyện là:

MARLEY was dead: to begin with.

Cháu trai vui vẻ của Scrooge là Fred đến chúc ông Giáng sinh an lành. Scrooge đáp lại bằng lời khinh bỉ, và hai người tranh cãi về việc Giáng sinh có đáng để ăn mừng hay không:

"Bah!" said Scrooge, "Humbug!"

Khi Fred mời ông ăn tối vào hôm sau, Scrooge từ chối. Sau đó, hai quý ông đến xin tiền giúp người nghèo. Scrooge không cho gì cả và nói rằng những ai khốn khó nên đến nhà tù hoặc nhà tế bần. Cuối buổi chiều, ông miễn cưỡng cho người thư ký, sau này được gọi là Bob Cratchit, nghỉ ngày Giáng sinh, nhưng lại càu nhàu rằng trả lương cho một ngày không làm việc là chuyện khó chấp nhận.

Đêm đó, Scrooge về căn phòng u ám của mình, nơi từng là chỗ ở chung với Marley. Ở cửa nhà, tay nắm cửa thoáng biến thành khuôn mặt của Marley. Bên trong, Scrooge kiểm tra từng phòng, khóa cửa hai lần rồi ngồi bên lò sưởi nhỏ với bát cháo loãng. Bỗng một chiếc chuông trong căn phòng bỏ không bắt đầu rung, mọi chuông trong nhà đều vang lên, và tiếng xích sắt lạch cạch vọng lên từ tầng hầm. Hồn ma Marley xuyên qua cánh cửa đã khóa, trong suốt, mang bím tóc và áo gi-lê quen thuộc, kéo theo một sợi xích làm bằng hộp tiền, chìa khóa, ổ khóa, sổ sách, giấy tờ và túi thép.

Lúc đầu, Scrooge không tin vào mắt mình. Marley giải thích rằng linh hồn của con người phải lang thang trên trần gian sau khi chết nếu lúc còn sống họ không sống hòa cùng người khác, và chính ông cũng mang sợi xích mà mình đã rèn trong đời. Ông nói Scrooge vẫn còn cơ hội tránh được số phận ấy, và ba linh hồn sẽ đến thăm: người thứ nhất vào lúc một giờ sáng hôm sau, người thứ hai vào cùng giờ đêm kế tiếp, và người thứ ba vào đêm sau nữa, khi tiếng chuông mười hai giờ cuối cùng đã tắt hẳn. Marley rồi bay ra ngoài cửa sổ, còn Scrooge thấy những bóng ma bị xích trôi nổi trong không trung, không thể giúp đỡ người sống. Scrooge đi ngủ và thiếp đi.

Chương II: Linh hồn thứ nhất, Quá khứ

Scrooge tỉnh giấc trong bóng tối và nghe đồng hồ điểm mười hai giờ. Ông tin rằng mình đã ngủ suốt một ngày, không rõ là trưa hay nửa đêm, nên ông đợi tiếng chuông một giờ. Người đến đầu tiên là Hồn ma Giáng sinh Quá khứ. Nó có hình dáng một đứa trẻ, nhưng tóc bạc như của một ông lão, khuôn mặt mịn màng và trẻ trung, còn từ đỉnh đầu tỏa ra một luồng sáng rực. Nó đưa Scrooge về miền quê thời thơ ấu, và ông bật khóc khi nhận ra những con đường và cổng ngõ quen thuộc. Ông thấy chính mình là cậu bé cô đơn bị bỏ lại ở trường vào dịp Giáng sinh, đọc sách bên ngọn lửa leo lét. Rồi cô em gái Fan chạy vào đón cậu về hẳn nhà, nói rằng cha họ đã trở nên hiền hơn nhiều.

Tiếp theo, hai người đến kho hàng nơi Scrooge thời trẻ làm học việc dưới quyền ông Fezziwig vui tính. Vào đêm Giáng sinh, Fezziwig đóng cửa cửa hàng, dọn trống sàn và tổ chức khiêu vũ cho tất cả nhân viên, có nhạc, trò chơi, bánh ngọt và thịt nướng. Scrooge rất thích thú và khen ông Fezziwig, cho rằng một người có thể làm người khác vui bằng những điều nhỏ nhặt thì đã làm nhiều điều tốt lớn lao.

Hồn ma sau đó cho Scrooge thấy chính ông khi còn trẻ, đã hứa hôn với một cô gái tên Belle. Belle nói với ông rằng lòng ham lợi đã chiếm chỗ của mọi hy vọng khác trong ông, và cô trả lại lời hứa hôn. Scrooge không thể phủ nhận rằng mình đã thay đổi:

"I was a boy," he said impatiently.

Tiếp đó, hồn ma cho thấy Belle nhiều năm sau, là người vợ và người mẹ giữa đám con đông đúc. Chồng bà nhắc rằng ông đã thấy Scrooge ngồi một mình trong văn phòng, và người cộng sự của Scrooge đang hấp hối. Scrooge van xin được đưa về. Khi hồn ma không chịu buông, ông dùng nắp chụp đèn của nó úp xuống đầu, nhưng ánh sáng vẫn xuyên qua. Scrooge kiệt sức và thấy mình đã trở lại phòng ngủ, rồi chìm vào giấc ngủ sâu.

Chương III: Linh hồn thứ hai, Hiện tại

Một giờ sáng đêm kế tiếp, Scrooge được Hồn ma Giáng sinh Hiện tại đánh thức. Đó là một gã khổng lồ vui vẻ, khoác áo xanh viền lông trắng, đội vòng nguyệt quế, tay cầm một ngọn đuốc rực sáng. Nó đưa Scrooge qua các con phố London buổi sáng Giáng sinh, nơi người ta xúc tuyết trên vỉa hè, các cửa hàng bày trái cây và gia cầm, và các gia đình vội vã đến nhà thờ rồi mang bữa ăn đến tiệm bánh. Hồn ma rắc ánh sáng từ ngọn đuốc lên bữa ăn của những gia đình nghèo. Khi Scrooge hỏi vì sao, nó đáp rằng chính những bữa ăn ấy cần điều đó nhất.

Sau đó, hồn ma đưa Scrooge đến nhà Bob Cratchit, người thư ký của ông. Bob kiếm mười lăm shilling mỗi tuần và sống trong một căn nhà nhỏ cùng vợ, các con Peter, Martha, Belinda, và cậu con trai bé nhỏ tên Tiny Tim, đi bằng nạng với đôi chân được nẹp bằng khung sắt. Cả nhà quây quần bên ngỗng quay, bánh pudding và một ly thức uống nóng. Bob nâng ly chúc "ông Scrooge, người tổ chức bữa tiệc", và bà Cratchit đáp lại bằng lời chua chát nhưng vẫn uống vì ngày lễ. Lúc ấy, Tiny Tim nói:

"God bless us every one!" said Tiny Tim, the last of all.

Scrooge hỏi Tiny Tim có sống được không. Hồn ma chỉ cho ông một chiếc ghế trống bên lò sưởi và chiếc nạng không có chủ, rồi nói rằng nếu tương lai không thay đổi, đứa trẻ sẽ chết. Scrooge van nài được nghe rằng cậu bé sẽ thoát nạn. Hồn ma nhắc lại đúng lời lạnh lùng của chính Scrooge về việc "giảm bớt dân số thừa", quở trách ông và hỏi ai đã cho ông quyền quyết định người nào được sống, người nào phải chết.

Sau đó, hồn ma đưa Scrooge đi khắp đất nước và ra biển: đến một túp lều của những người thợ mỏ hát một bài hát cổ, đến một ngọn hải đăng nơi hai người gác cùng uống rượu và hát, và đến một con tàu nơi thủy thủ đón Giáng sinh theo cách lặng lẽ của họ. Cuối cùng, Scrooge nghe thấy một tiếng cười quen thuộc và thấy cháu trai Fred đang ở nhà cùng vợ, bạn bè và họ hàng, vừa ăn tối vừa cười đùa. Fred nói rằng bác mình đáng thương hơn đáng ghét, rằng ông tự đánh mất những bữa ăn ngon và cuộc vui vẻ bằng cách không chịu đến, và năm nào anh cũng sẽ mời ông. Cả nhà chơi trò bịt mắt bắt dê và trò "Có hay Không". Trong trò ấy, đáp án cuối cùng là "Bác Scrooge", và mọi người nâng ly chúc ông. Scrooge cảm động, xin ở lại thêm chút nữa, nhưng hồn ma nói điều đó không thể được.

Khi đêm càng khuya, hồn ma càng già đi và tóc nó bạc dần. Nó nói rằng sự sống của nó trên trần gian sẽ kết thúc vào nửa đêm. Rồi nó kéo ra từ nếp áo hai đứa trẻ gầy guộc, khốn khổ. Chúng tên là Sự Ngu Dốt và Sự Thiếu Thốn, và hồn ma cảnh báo Scrooge phải coi chừng cả hai, nhất là đứa bé trai. Chuông điểm mười hai giờ, và một bóng người trùm kín mít lặng lẽ trôi đến gần trong bóng tối.

Chương IV: Linh hồn cuối cùng, Tương lai

Linh hồn thứ ba, Hồn ma Giáng sinh Sắp Tới, không nói một lời. Nó khoác một tấm áo đen che kín toàn thân, chỉ để lộ một bàn tay đưa thẳng ra. Scrooge quỳ xuống, hỏi xem nó có cho ông thấy những việc sắp xảy ra không, rồi đi theo nó vào thành phố. Ở sàn giao dịch, các thương nhân nói về một người vừa qua đời. Không ai tỏ ra tiếc thương. Họ đùa nhau về việc ai sẽ đi đưa tang và liệu có bữa trưa sau đó không. Scrooge tìm chỗ quen thuộc của mình, nhưng ở đó lại có một người lạ đứng.

Hồn ma dẫn ông đến một cửa hàng tồi tàn trong khu phố tối tăm, nơi một người buôn đồ cũ tên Joe thu mua giẻ rách, xương và sắt vụn. Ba người đến với những bọc đồ: một người phụ nữ dọn dẹp, bà Dilber làm nghề giặt là, và một người làm việc cho nhà tang lễ. Mỗi người đều đã lấy thứ gì đó từ căn phòng của người đàn ông đã chết. Joe trả tiền cho màn giường, chăn, một chiếc áo sơ mi và vài món nhỏ, rồi viết các số tiền lên tường bằng phấn. Các người phụ nữ cười rằng người đàn ông ấy lúc còn sống đã đuổi hết mọi người, và giờ lại mang lợi cho họ. Scrooge kinh hãi khi nghe họ nói.

Tiếp theo, hồn ma cho ông thấy một chiếc giường trần trụi trong căn phòng tối, nơi một người đàn ông nằm dưới tấm khăn rách, không ai canh giữ, không ai khóc thương, không ai quan tâm. Hồn ma chỉ vào đầu. Scrooge muốn vén khăn để nhìn mặt, nhưng ông không thể cử động được. Ông van xin hồn ma cho ông thấy chút dịu dàng dành cho cái chết, và cảnh tượng chuyển sang một gia đình dưới ánh sáng ban ngày. Một người đàn ông trẻ về nhà, và vợ anh hỏi tin tức tốt hay xấu. Anh nói rằng người đã chết không còn có thể nới tay được nữa. Họ thở phào nhẹ nhõm, vì khoản nợ họ mắc với ông ta không còn bị đòi, và họ đi ngủ với lòng nhẹ nhõm.

Sau đó, hồn ma đưa Scrooge đến nhà Cratchit, nơi cả gia đình im lặng lạ thường. Peter đọc to một đoạn Kinh Thánh về một đứa trẻ được đặt giữa mọi người, còn bà Cratchit đặt công việc xuống và che mặt. Cả nhà nhớ lại những lần họ cõng Tiny Tim trên vai. Khi Bob về nhà, ông trầm lặng. Ông kể rằng cháu trai của Scrooge đã gặp ông trên phố, nói rằng rất thương cảm cho vợ ông, và đưa cho ông danh thiếp. Rồi Bob kể về một nơi xanh tươi yên tĩnh mà ông đã hứa với đứa con bé bỏng của mình sẽ đến thăm vào các ngày Chủ nhật, và ông bật khóc: "Con bé nhỏ bé của cha!" Trong tương lai này, Tiny Tim đã qua đời, và cả nhà đều biết điều đó.

Cuối cùng, hồn ma dẫn Scrooge đến một nghĩa địa và chỉ vào một ngôi mộ bị bỏ hoang. Scrooge quỳ xuống và đọc cái tên trên bia: EBENEZER SCROOGE. Ông van xin được biết rằng những bóng tối ấy có thể thay đổi, hứa sẽ tôn kính Giáng sinh trong lòng suốt cả năm, và nắm lấy áo của hồn ma. Bàn tay ma run lên, chiếc mũ trùm đen và tấm áo co lại, sụp xuống, cho đến khi trở thành một cây cột giường.

Chương V: Và kết thúc

Scrooge tỉnh dậy trên chính chiếc giường của mình vào buổi sáng Giáng sinh. Màn giường vẫn còn đó, và chuông đang reo. Ông chưa hề lỡ mất Giáng sinh, và ông vui mừng khôn xiết. Ông gửi một con gà tây lớn từ tiệm bán gia cầm đến nhà Bob Cratchit mà không để lại tên, và thưởng hậu cho cậu bé mang đến. Ông mặc bộ đồ đẹp nhất, đi dạo phố và mỉm cười với mọi người. Ông gặp lại vị quý ông đầy đặn đã đến xin tiền hôm trước và hứa đóng góp một khoản lớn. Vị quý ông ngạc nhiên và hứa sẽ đến thăm.

Đến chiều, Scrooge đến nhà Fred. Sau một lúc do dự, ông bước vào và làm cháu mình bất ngờ, còn Fred đón ông nồng hậu. Scrooge nhanh chóng hòa vào bữa tối và các trò chơi của cả gia đình. Sáng hôm sau, ông đến văn phòng từ sớm và chờ Bob Cratchit, hy vọng bắt được anh đến muộn. Khi Bob đến trễ mười tám phút rưỡi, Scrooge giả vờ giận dữ. Rồi ông thông báo sẽ tăng lương cho Bob, giúp đỡ gia đình đang chật vật và mua thêm một chiếc xô than. Ông vỗ vai Bob và chúc anh một mùa Giáng sinh tươi đẹp hơn nhiều so với những gì ông từng dành cho anh suốt bao năm.

Từ đó, Scrooge trở thành người bạn, ông chủ và người hàng xóm tốt mà thành phố cũ kỹ ấy chưa từng có. Ông trở thành người cha thứ hai của Tiny Tim, và đứa bé không chết. Ông không còn giao du với các linh hồn nữa, nhưng ông giữ Giáng sinh theo cách mà các linh hồn đã dạy suốt quãng đời còn lại.

Nhân vật chính

• Ebenezer Scrooge: một doanh nhân giàu có ở London, ghét Giáng sinh và từ chối giúp người nghèo, nhưng thay đổi hoàn toàn chỉ trong một đêm.
• Jacob Marley: người cộng sự đã mất của Scrooge, hồn ma của ông xuất hiện vào đêm Giáng sinh để cảnh báo.
• Fred: cháu trai vui vẻ của Scrooge, người luôn mời ông đến ăn tối và bênh vực ông trong bữa tiệc của mình.
• Bob Cratchit: thư ký của Scrooge, lương ít nhưng phải nuôi một gia đình đông người.
• Tiny Tim: cậu con trai nhỏ của Bob, đi bằng nạng, người mà tương lai được Scrooge chứng kiến.
• Belle: cô gái từng đính hôn với Scrooge, người đã hủy hôn vì lòng ham tiền của ông.
• Ông Fezziwig: ông chủ cũ hào phóng của Scrooge, người tổ chức buổi khiêu vũ trong kho hàng.
• Ba linh hồn: Hồn ma Giáng sinh Quá khứ, Hiện tại và Sắp tới, dẫn dắt Scrooge qua đời ông, gia đình Cratchit và tương lai có thể có.

Gợi ý đọc sách

Hãy đọc năm chương theo đúng thứ tự, vì câu chuyện được xây dựng quanh các mốc thời gian. Hãy ghi lại thời điểm của mỗi lần viếng thăm mà Marley đã báo trước. Tiêu đề mỗi chương đều nêu tên linh hồn xuất hiện trong đó, vì vậy bạn có thể dễ dàng theo dõi cấu trúc câu chuyện.