Cỗ máy thời gian

Tóm tắt theo từng chương

Cảnh báo tiết lộ nội dung: phần này kể toàn bộ cốt truyện, kể cả đoạn kết.

Phần 1: Bữa tối và chiếc mô hình nhỏ

Vào một buổi tối thứ Năm ở London thời Victoria, người đàn ông mà người kể chuyện gọi là Lữ khách Thời gian giải thích với các vị khách rằng thời gian chỉ là chiều thứ tư, một chiều mà chúng ta vẫn di chuyển dọc theo mà không được chọn. Nhà Tâm lý học, Bác sĩ, Ngài Thị trưởng tỉnh lẻ và những người khác đều nghi ngờ. Ông cho họ xem một mô hình nhỏ chạy được và gửi nó vào hư không ngay trước mắt mọi người. Tuần sau, ông xuất hiện muộn, tóc tai bù xù, đi tập tễnh, và bắt đầu kể chuyện. Phần mở đầu này quan trọng vì nó buộc người đọc cân nhắc lập luận trước khi bước vào cuộc phiêu lưu, và đặt câu chuyện vào dạng được kể lại qua lời người khác.

Phần 2: Đến năm 802.701

Lữ khách kể lại việc ông đẩy cần gạt của cỗ máy cỡ thật và thấy những ngày tháng nhòe đi thành một vệt. Ông dừng lại ở một vùng đất như khu vườn, dưới chân một tượng nhân sư trắng khổng lồ đã bị mưa gió bào mòn. Những con người nhỏ nhắn, duyên dáng, ngây thơ như trẻ con vây quanh ông, cười đùa và sờ vào quần áo ông. Họ sống trong những đại sảnh đổ nát và chỉ ăn trái cây. Ông sớm nhận ra họ dường như chẳng quan tâm đến ông hay đến việc học hỏi. Phần này quan trọng vì nó cho thấy tương lai hứa hẹn như một thiên đường hiền hòa, trước khi những vết nứt lộ ra.

Phần 3: Giả thuyết đầu tiên

Ông biết những người này gọi là Eloi và đưa ra một giả thuyết: loài người hẳn đã chinh phục thiên nhiên và chấm dứt gian khổ, nên sức mạnh và trí tuệ dần mai một. Ông nghĩ mình đã thấy điểm kết thúc của đấu tranh, một cuộc sống an nhàn kiểu cộng sản, nơi không ai phải làm việc. Ông kết bạn với một cô gái tên Weena sau khi cứu cô khỏi chết đuối, và cô trở nên gắn bó với ông. Phần này quan trọng vì Lữ khách tự tin nhưng lại sai, và cuốn sách mời người đọc nghi ngờ những lời giải thích vội vàng.

Phần 4: Người Morlock và cỗ máy bị đánh cắp

Ông phát hiện bệ tượng nhân sư đã bị cạy mở và cỗ máy của mình biến mất. Trong lúc tìm kiếm, ông thấy những cái giếng tròn sâu có thang và nghe tiếng máy móc vang lên từ bên dưới. Những sinh vật xanh xao, giống vượn, gọi là Morlock, trèo lên vào ban đêm. Ông hiểu ra người Eloi sợ bóng tối là có lý do chính đáng. Phần này quan trọng vì nó biến thiên đường thành cái bẫy, và Lữ khách giờ phải chiến đấu để giành lại thứ duy nhất có thể đưa ông về nhà.

Phần 5: Dưới lòng đất và Cung điện Sứ xanh

Tin chắc người Morlock đã lấy cỗ máy, ông leo xuống một cái giếng. Ông xua đuổi lũ sinh vật bằng que diêm. Sau đó ông sửa lại giả thuyết: dòng giống loài người đã tách thành tầng lớp trên nhàn rỗi và tầng lớp dưới lao động, và giờ đây người Morlock ăn thịt người Eloi. Cùng Weena, ông khám phá một viện bảo tàng đổ nát, Cung điện Sứ xanh, nơi ông lấy một cây cần sắt và tìm thấy long não. Phần này quan trọng vì nó cho thấy khoảng cách kéo dài giữa giàu và nghèo đã bóp méo cả hai nhóm.

Phần 6: Lửa trong rừng và thế giới hấp hối

Lữ khách và Weena bị người Morlock chặn lại trong rừng vào ban đêm. Ngọn lửa của ông cháy ngoài tầm kiểm soát, Weena thất lạc trong cơn hỗn loạn, và ông thoát được trong gang tấc. Lúc bình minh, ông quay lại chỗ tượng nhân sư và thấy cửa đã mở. Người Morlock đã giăng bẫy, nhưng ông kịp thoát lên cỗ máy khi chúng áp sát. Sau đó ông trôi về phía trước ba mươi triệu năm, qua những con cua khổng lồ trên bãi biển đỏ, đến một hoàng hôn lạnh lẽo và lặng im. Phần này quan trọng vì nó đẩy chủ đề suy tàn đến tận cùng và cho thấy cả một thế giới đang cạn kiệt.

Phần 7: Trở về và chiếc ghế trống

Lữ khách trở về thời đại của mình, đúng bữa tối ngay sau lúc ông rời đi, và kể lại câu chuyện. Vài vị khách bật cười, vài người không biết đáng tin hay không, còn người kể chuyện quan sát ông thật kỹ. Hôm sau, người kể chuyện thấy Lữ khách sắp lên đường lần nữa với một chiếc máy ảnh. Ông ra đi và không trở lại. Người kể chuyện giữ hai bông hoa trắng lạ mà Weena đã tặng ông. Đoạn kết quan trọng vì nó để hy vọng và nghi ngờ đứng cạnh nhau: ba năm trôi qua không có tin tức, và tương lai vẫn có thể thay đổi.

Nhân vật

Lữ khách Thời gian: nhà phát minh và là nhân vật chính, tò mò và bướng bỉnh. Ông không bao giờ có tên. Ông dựng một giả thuyết, kiểm chứng và sửa lại nhiều lần.

Người kể chuyện: một vị khách dự bữa tối, người thuật lại câu chuyện. Sự nghi ngờ của anh đại diện cho người đọc, và anh là người chứng kiến những gì xảy ra sau đó.

Weena: cô gái Eloi hiền lành được Lữ khách cứu. Sự tin cậy của cô cho thấy điều tốt đẹp ở dân tộc mình, và cả sự mong manh của họ.

Người Eloi: hậu duệ nhỏ nhắn, xinh đẹp, vô tư của tầng lớp thượng lưu. Họ khỏe mạnh nhưng đã chán suy nghĩ, và sợ bóng tối.

Người Morlock: những người lao động dưới lòng đất, xanh xao và sợ ánh sáng. Họ vận hành máy móc và săn người Eloi vào ban đêm.

Nhà Tâm lý học và Bác sĩ: hai trong số những vị khách hoài nghi. Họ chất vấn lời kể của Lữ khách và đại diện cho trí thức Victoria.

Filby: một vị khách tranh luận với Lữ khách. Ông là người nghi ngờ công khai nhất trong nhóm.

Viết về cuốn sách này

Một bài báo cáo hay về Cỗ máy thời gian nên bắt đầu từ một câu hỏi thay vì liệt kê cốt truyện. Bạn có thể hỏi Wells đang cảnh báo điều gì. Ở nước Anh năm 1895, nhiều người sống sung túc trong khi những người khác làm việc trong nhà máy và hầm mỏ. Cuốn sách kéo dài khoảng cách đó qua hàng nghìn thế kỷ. Một hướng khác là nhìn vào chính Lữ khách. Ông dựng hết lời giải thích này đến lời giải thích khác, và ít nhất một lần đã sai. Điều đó nói gì về cách chúng ta đánh giá những tình huống xa lạ? Bạn cũng có thể so sánh hai viễn cảnh xa xôi: một khu vườn đầy nắng với những con người nhàn rỗi, và một bãi biển hấp hối dưới mặt trời phình to. Cái nào đáng sợ hơn, và vì sao Wells cho thấy cả hai? Hãy chọn một cảnh, chẳng hạn Cung điện Sứ xanh, và giải thích nó nói gì về tri thức khi không ai dùng đến. Hãy dùng ví dụ của riêng bạn từ thế giới ngày nay và nêu quan điểm của mình. Đối chiếu chi tiết cốt truyện với chính cuốn sách, và giữ mọi trích dẫn ngắn gọn, chính xác.