Digital Minimalism

Digital minimalism nghĩa là gì

Digital minimalism là một triết lý sử dụng công nghệ, và đây là ý tưởng trung tâm của Digital Minimalism do Cal Newport viết. Luận điểm xuất phát của cuốn sách là công nghệ tự thân không tốt cũng không xấu. Điều quan trọng là cách chúng ta dùng nó, và liệu cách dùng ấy có phục vụ những điều ta thực sự quan tâm hay không. Mục tiêu không phải là loại bỏ mọi ứng dụng, thiết bị hay trang web. Thay vào đó, sách mời người đọc tập trung thời gian trực tuyến vào một số ít hoạt động được chọn lọc kỹ, phục vụ những giá trị họ theo đuổi.

Sự phân biệt này quan trọng vì phần lớn cuộc trò chuyện thường ngày về điện thoại và mạng xã hội dao động giữa hai thái cực: háo hức với mọi công cụ mới, hoặc phủ nhận hoàn toàn mọi thứ thuộc về số hóa. Cách tiếp cận của cuốn sách nằm giữa hai thái cực đó. Nó coi câu hỏi là một vấn đề thực tế. Công cụ nào xứng đáng có chỗ trong đời bạn, và công cụ nào chỉ chiếm thời gian và sự chú ý mà không mang lại nhiều giá trị?

Nói đơn giản, digital minimalism là sự chủ đích áp dụng vào công nghệ. Nó yêu cầu bạn tự đưa ra lựa chọn, thay vì để cài đặt mặc định, thông báo và thói quen quyết định thay bạn.

Vì sao công nghệ không thiết yếu là trọng tâm

Cuốn sách vạch ra một ranh giới hữu ích giữa hai loại công nghệ. Loại thứ nhất có thể gọi là công nghệ không thiết yếu: các ứng dụng, trang web và công cụ được tạo ra để giải trí, cung cấp thông tin hoặc kết nối. Nhiều thứ trong số đó dễ chịu, một số thực sự hữu ích, nhưng hiếm khi là thứ thiết yếu với đời sống hằng ngày. Loại thứ hai là những công cụ con người thật sự cần cho công việc, việc gia đình hay các trách nhiệm khác.

Vì nhóm không thiết yếu rất rộng và rất dễ làm quen, nó thường lớn dần mà ta không để ý. Mỗi ứng dụng mới có vẻ vô hại khi xét riêng. Tuy vậy, tổng thể lại có thể là một cuộc sống mà những mảnh nhỏ của sự chú ý liên tục bị chiếm giữ bởi các sản phẩm chưa từng được chọn một cách có chủ đích. Tập trung vào công nghệ không thiết yếu giúp bạn có nhiều không gian nhất để thay đổi mà không làm xáo trộn những nền tảng cơ bản.

Đó cũng là lý do cách tiếp cận này không phải là thông điệp chống công nghệ một cách tràn lan. Các công cụ cần thiết vẫn được giữ lại. Câu hỏi nằm ở phần còn lại.

Kỳ tạm ngừng 30 ngày và quãng thời gian được giải phóng

Phần cụ thể nhất của phương pháp là đợt dọn dẹp kỹ thuật số kéo dài 30 ngày. Ở bước đầu tiên, bạn ngừng sử dụng công nghệ không thiết yếu trong ba mươi ngày. Đây là một quãng dừng có chủ đích, không phải lệnh cấm vĩnh viễn. Nó tạo ra một giai đoạn sạch để bạn nhận ra thời gian và sự chú ý của mình vận hành thế nào khi những lực kéo quen thuộc vắng mặt.

Bước thứ hai dễ bị bỏ qua nhưng rất quan trọng. Trong thời gian tạm ngừng, bạn lấp đầy quãng thời gian được giải phóng bằng những hoạt động mình trân trọng. Khoảng nghỉ không có gì thay thế thường khó chịu và nhanh chóng bị bỏ dở. Một khoảng nghỉ có chỗ cho đọc sách, gặp gỡ người thân, sở thích, vận động hay những dự án đã trì hoãn từ lâu sẽ giúp thử nghiệm có nền tảng để phát triển. Mục tiêu là khám phá điều bạn thật sự thích khi các lựa chọn mặc định đã được gỡ bỏ.

Một số người có thể thấy vài ngày đầu bồn chồn, và cảm giác đó có thể dịu đi khi thói quen mới hình thành. Cấu trúc 30 ngày mang lại một điểm bắt đầu và điểm kết thúc rõ ràng, nên dễ cam kết hơn so với một quyết tâm không thời hạn kiểu “dùng điện thoại ít hơn”.

Đưa công cụ trở lại với một mục đích

Khi 30 ngày kết thúc, phương pháp không yêu cầu bạn giữ mọi thứ tắt mãi. Bước thứ ba là đưa công nghệ trở lại, từng cái một, và mỗi cái phải được chấp nhận với một mục đích được nêu rõ. Thay vì hỏi công cụ có vô hại không, bạn hỏi nó mang lại giá trị cụ thể nào và giá trị đó có xứng với sự chú ý mà nó đòi hỏi hay không.

Bước này thay đổi mặc định. Trong thói quen thông thường, một công cụ quay lại chỉ vì nó đã từng có mặt. Theo quy trình đưa lại, công cụ chỉ quay lại khi bạn nói được vì sao nó ở đó và nó dùng để làm gì. Có công cụ có thể không bao giờ quay lại. Có công cụ quay lại dưới dạng hẹp hơn, chỉ dùng cho mục đích đã đặt ra.

Kỷ luật nêu rõ mục đích cũng làm cho lựa chọn trở nên rõ ràng hơn. Bạn dễ nhận ra khi một công cụ đã trôi khỏi lý do ban đầu khiến nó được đưa vào cuộc sống của mình, và dễ quyết định khi nào nên dừng.

Quy tắc viết ra cho những công cụ cần thiết

Có những công nghệ không thể đơn giản bỏ đi vì công việc hoặc đời sống gia đình phụ thuộc vào chúng. Với những công cụ này, phương pháp khuyên bạn viết ra các quy tắc rõ ràng về cách và thời điểm sử dụng. Ý tưởng tương tự như các quy trình vận hành chuẩn mà nhiều tổ chức soạn cho công việc thường ngày: một câu ngắn gọn, rõ ràng thay thế thói quen mơ hồ bằng một khuôn mẫu xác định.

Một quy tắc viết ra có thể quy định khi nào bạn mở ứng dụng nhắn tin, dùng thiết bị nào cho một việc nhất định, hoặc bạn làm gì sau khi việc đã xong. Giá trị của quy tắc là không phải đưa ra cùng một quyết định nhiều lần, và dễ nhận ra khi thói quen bắt đầu lệch hướng.

Giả sử, một quản lý dự án cần email để phối hợp công việc. Người đó có thể quyết định kiểm tra email vào hai thời điểm cố định mỗi ngày thay vì mỗi khi có thông báo. Công cụ vẫn được sử dụng. Điều thay đổi là cách dùng nay tuân theo một quy tắc do chính người đó chọn, chứ không phải theo thiết kế của công cụ.

Khi cách làm khó duy trì

Không có phương pháp thay đổi thói quen nào là dễ dàng, và cách này cũng có những trở ngại thực tế. Một rào cản dễ bị đánh giá thấp là áp lực xã hội. Nếu bạn bè, đồng nghiệp hay người thân chủ yếu liên lạc qua một ứng dụng cụ thể, việc rời xa nó có thể khiến bạn cảm thấy cô lập. Người đọc cẩn trọng nên chủ động lên kế hoạch cho việc này thay vì hy vọng nó tự được giải quyết.

Một cách thích nghi là tách nguyên tắc ra khỏi hình thức cứng nhắc nhất. Bạn có thể giữ tinh thần của kỳ tạm ngừng 30 ngày, với trọng tâm là lựa chọn có chủ đích và những hoạt động mới mẻ, trong khi chấp nhận một lịch linh hoạt hơn. Một cách khác là đưa công cụ trở lại dưới dạng hẹp hơn, chẳng hạn giữ một dịch vụ trên máy tính nhưng không có trên điện thoại, nếu điều đó phù hợp với hoàn cảnh của bạn.

Câu hỏi hữu ích không phải là bạn có làm theo kế hoạch hoàn hảo hay không. Mà là việc sử dụng công nghệ của bạn giờ đã có chủ đích hơn trước khi bạn bắt đầu hay chưa. Tiến bộ chậm hoặc lộn xộn hơn phác thảo vẫn là tiến bộ thật.

Ai nên đọc cuốn sách này

Cuốn sách phù hợp với những người cảm thấy thiết bị và thói quen trực tuyến đã len vào đời sống nhiều hơn mong muốn, và muốn có một cách có cấu trúc để xem xét lại chúng thay vì một lời hứa chung chung sẽ làm tốt hơn. Nó phù hợp với người sẵn sàng thay đổi cách sử dụng công cụ, không nhất thiết phải từ bỏ chúng.