Chí Phèo
Tác giả: Nam Cao
Chí Phèo là truyện ngắn của nhà văn hiện thực Nam Cao, in lần đầu năm 1941, lấy bối cảnh làng Vũ Đại trước Cách mạng tháng Tám. Một người đi ở mồ côi bị Bá Kiến đẩy vào tù vì ghen tuông, ra tù trở thành tên côn đồ say rượu, chuyên rạch mặt ăn vạ. Rồi một đêm, Thị Nở mang cho hắn bát cháo hành, và hắn chợt nhớ ra mình từng mong có một cuộc sống bình thường.
Ý Tưởng Chính
"Nam Cao cho thấy một xã hội có thể biến người nông dân nghèo hiền lành thành quỷ dữ, rồi đóng sập mọi cánh cửa ngay khi anh muốn làm người lương thiện."
Những Hiểu Biết Cốt Lõi
Xã hội có thể tạo ra những con quỷ
Nam Cao không coi Chí là kẻ ác bẩm sinh. Một đứa trẻ mồ côi, không ruộng đất, không người thân bị cường hào đẩy vào tù, rồi ra tù trở thành một kẻ phá phách. Truyện cho thấy sự bất công và nghèo đói có thể phá hủy con người trước khi họ làm hại ai. Bạo lực của Chí là thật, nhưng nó có nguồn gốc.
Người đọc gặp trước tiếng chửi của kẻ say, sau đó mới biết về lò gạch và nhà tù, nên câu hỏi trở thành: ai đã làm nên hắn?
Quyền được làm người
Bi kịch lên đến đỉnh khi Chí muốn lương thiện mà không ai cho phép. Hắn không đòi giàu sang, chỉ xin một mái nhà, một người vợ và chút bầu bạn. Việc bị từ chối khiến truyện không chỉ là chuyện tội ác mà là chuyện nhân phẩm. Định kiến của làng được kể như một dạng bạo lực.
Sau bát cháo hành, Chí mơ về gia đình nhỏ, nhưng sự cấm đoán của bà cô khiến hắn thấy đời mình không thể đổi khác.
Kẻ mạnh dùng người nghèo đánh người nghèo
Bá Kiến không thô bạo mà khôn ngoan: lão gọi Chí bằng giọng thân mật, cho rượu và tiền để biến hắn thành tay sai. Người bị hại thành công cụ nhằm vào những dân làng khác. Nam Cao phơi bày cách một trật tự bất công tồn tại nhờ biến nạn nhân thành công cụ.
Chí rạch mặt ăn vạ để kiếm tiền, còn kẻ đã đẩy hắn vào con đường ấy vẫn bình yên và được kính nể.
Tình thương đánh thức con người, nhưng chưa đủ
Bát cháo hành của Thị Nở rất nhỏ nhưng làm được điều mà nhiều năm tù tội không làm được: khiến Chí thấy mình là người. Tuy vậy lòng tốt của một người không thắng nổi sự khinh miệt của cả làng. Truyện dịu dàng về tình yêu nhưng cũng thẳng thắn về sự mong manh của nó.
Bát cháo hành làm sống lại ước mơ cũ, rồi chỉ một lời cấm của bà cô là đủ để dập tắt.
Tóm Tắt Chương
Tóm tắt Chí Phèo theo từng phần
※ Từ đây trở xuống là phần tóm tắt toàn bộ cốt truyện, bao gồm cả kết thúc.
Truyện không chia chương đánh số, nên bài này chia thành sáu phần theo mạch kể tự nhiên.
Phần 1: Tiếng chửi lúc rạng sáng
Truyện mở đầu bằng cảnh Chí Phèo say rượu, vừa đi vừa chửi khắp làng Vũ Đại, chửi trời, chửi đời, chửi cả kẻ đã sinh ra hắn. Không ai đáp lại, vì ai cũng biết tốt nhất là đừng dây vào hắn.
Nam Cao để con quỷ xuất hiện trước, con người hiện ra sau, để người đọc cảm nhận nỗi sợ của dân làng trước khi hiểu vì sao hắn như thế.
Cách mở ấy đặt ra câu hỏi cho cả truyện: ai đã làm nên Chí Phèo?
Phần 2: Đứa trẻ bị bỏ ở lò gạch cũ
Chí bị bỏ rơi từ nhỏ ở một lò gạch cũ, được người này nhặt, người kia nuôi rồi lớn lên bằng nghề đi ở. Thuở trẻ, anh là người nông dân khỏe mạnh, hiền lành, có những ước mơ giản dị.
Rồi Bá Kiến ghen tuông vì vợ mình nên kiếm cớ đẩy Chí vào tù, một hình phạt hoàn toàn không tương xứng.
Phần này quan trọng vì nó chứng minh Chí không sinh ra đã là kẻ xấu: có người đã nhào nặn anh thành như thế.
Phần 3: Trở về sau nhà tù
Ra tù, Chí biến thành một người khác hẳn: đầu cạo trọc, mặt đen dữ tợn, suốt ngày say rượu. Hắn xông đến nhà Bá Kiến định làm dữ, nhưng lão cáo già dùng lời ngọt, vài đồng bạc và rượu thịt để dập tắt cơn giận của hắn.
Từ đó, Chí rạch mặt ăn vạ, dọa nạt những ai Bá Kiến muốn dọa nạt.
Điều chua xót là kẻ đã hủy hoại hắn lại dùng chính hắn làm công cụ, và nạn nhân của hắn phần lớn cũng là dân nghèo.
Phần 4: Thị Nở và bát cháo hành
Một đêm trăng, Chí nằm say ở bờ vườn thì gặp Thị Nở, người đàn bà xấu xí, hơi ngẩn ngơ, bị cả làng chê cười. Thị chăm sóc hắn, hôm sau mang đến bát cháo hành để giải rượu.
Lần đầu tiên sau nhiều năm tỉnh táo, Chí nghe thấy tiếng sinh hoạt bình thường của làng quê và thấy mình thật cô độc. Hắn bắt đầu mơ về một gia đình nhỏ và một cuộc sống lương thiện.
Một chút lòng tốt giản dị đã đánh thức phần người bị vùi lấp trong hắn.
Phần 5: Cánh cửa bị đóng lại
Chí mong được lấy Thị Nở, và hai người có vài ngày hạnh phúc ngắn ngủi. Nhưng bà cô Thị Nở khinh hắn, kiên quyết ngăn cấm, và Thị đành nghe theo.
Chí lại tìm đến rượu, nhưng lần này rượu không còn làm hắn tê dại được nữa. Hắn hiểu rằng người ta sẽ không bao giờ cho hắn trở lại làm người.
Đây là bước ngoặt của truyện, khi hy vọng đâm vào bức tường định kiến của cộng đồng.
Phần 6: Máu và lò gạch cũ
Say và tuyệt vọng, Chí đến nhà Bá Kiến, gào lên rằng mình muốn làm người lương thiện và hỏi ai cho hắn lương thiện. Hắn đâm chết Bá Kiến rồi tự sát.
Cuối truyện, Thị Nở nhìn nhà Chí vắng lặng rồi nghĩ đến cái lò gạch cũ, gợi ra khả năng vòng luẩn quẩn có thể tiếp diễn với một đứa trẻ khác.
Cái kết quan trọng vì nó không giải quyết gì: giết một Bá Kiến không làm thay đổi cả ngôi làng.
Nhân vật trong Chí Phèo
- Chí Phèo: người đi ở mồ côi bị biến thành tay côn đồ, bị cả làng sợ nhưng trong lòng vẫn khao khát một cuộc sống bình thường, lương thiện.
- Bá Kiến: cường hào xảo quyệt, hủy hoại đời Chí rồi mua chuộc hắn bằng rượu và lời ngọt, đại diện cho giai cấp thống trị ở nông thôn.
- Thị Nở: người đàn bà xấu xí, cô đơn, đối xử với Chí như một con người và đánh thức phần lương thiện trong hắn.
- Bà cô Thị Nở: tiếng nói của định kiến làng quê, người ngăn cản cuộc hôn nhân và đóng nốt cánh cửa cuối cùng.
- Lý Cường: con trai Bá Kiến, gợi ra thế hệ kế tiếp của quyền lực, cho thấy cái cũ vẫn tiếp tục khi lão cường hào ngã xuống.
Soạn bài Chí Phèo: những ý cần nhớ
- Tác giả và tác phẩm: Nam Cao, truyện ngắn hiện thực xuất sắc, in lần đầu năm 1941, viết về người nông dân nghèo trước năm 1945.
- Bố cục: mở đầu bằng tiếng chửi, kể lại thân phận Chí, rồi đến cuộc gặp với Thị Nở, bi kịch bị cự tuyệt và cái chết, kết bằng hình ảnh lò gạch cũ.
- Giá trị nội dung: lên án xã hội đã tha hóa con người và thể hiện niềm tin vào phần người còn lại trong mỗi người nghèo khổ.
- Giá trị nghệ thuật: kết cấu vòng tròn, ngôn ngữ khẩu ngữ, tâm lí nhân vật sâu sắc, giọng kể lạnh mà thương.
Bối cảnh và giá trị của truyện ngắn Chí Phèo
Chí Phèo thuộc dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 1930-1945, khi nhiều nhà văn viết thẳng về cảnh nghèo đói, thuế má và sự áp bức ở nông thôn.
Làng Vũ Đại là một ngôi làng hư cấu nhưng được người đọc xem là hình ảnh điển hình của nông thôn Bắc Bộ dưới thời thực dân nửa phong kiến.
Ở đó, những kẻ có thế lực như Bá Kiến nắm quyền trong làng, nên người cố nông không đất như Chí hầu như không có nơi nương tựa.
Nam Cao sinh ra ở vùng quê Hà Nam, nên những cảnh làng quê trong truyện mang nhiều quan sát từ chính đời sống ông từng thấy.
Hiểu bối cảnh này giúp em thấy số phận Chí là một vấn đề xã hội chứ không phải một tai nạn riêng lẻ.
Đặc sắc nghệ thuật cần nhớ
Nam Cao dùng ngôn ngữ gần với lời ăn tiếng nói của người dân, có cả những câu chửi, nên giọng kể rất chân thực.
Ông xây dựng nhân vật điển hình bằng những chi tiết nhỏ nhưng giàu sức gợi như vết sẹo trên mặt, tiếng chửi và bát cháo hành.
Kết cấu vòng tròn, mở đầu và kết thúc đều gợi đến lò gạch cũ, làm cho cái chết của Chí trở thành lời cảnh báo về cả một hoàn cảnh.
Trật tự kể cũng đáng chú ý: tiếng chửi xuất hiện trước, quá khứ của Chí được hé mở sau, khiến người đọc phải tự hỏi nguyên nhân.
Giọng điệu của người kể chuyển giữa lạnh lùng và xót thương, vì thế người đọc vừa sợ vừa thương nhân vật.
Những chi tiết nhỏ như tiếng chửi hay bát cháo hành xuất hiện ở những điểm then chốt, nên truyện liền mạch và dễ nhớ.
Thuật ngữ nên biết
- Hiện thực phê phán: trào lưu văn học phản ánh trung thực xã hội và lên án bất công.
- Nhân vật điển hình: nhân vật đại diện cho một tầng lớp, như Chí đại diện cho người nông dân bị tha hóa.
- Kết cấu vòng tròn: truyện kết thúc bằng hình ảnh gần với lúc mở đầu, ở đây là lò gạch cũ.
- Giá trị nhân đạo: niềm tin và lòng thương của tác giả với con người, kể cả người bị tha hóa.
Vì sao đề thi hay ra Chí Phèo?
Truyện ngắn đủ ngắn để học sinh đọc kĩ nhưng đủ giàu để hỏi về nhân vật, đoạn trích, chủ đề và nghệ thuật.
Nó cũng dễ liên hệ với nghị luận xã hội về định kiến, về cơ hội làm lại và về trách nhiệm của cộng đồng.
Vì vậy em nên nắm chắc ba chặng đời Chí và vài chi tiết tiêu biểu để dùng linh hoạt cho nhiều dạng đề.
Khi ôn tập, em có thể tự đặt câu hỏi cho từng phần: chuyện gì xảy ra, vì sao quan trọng, tác giả dùng cách nào để người đọc cảm nhận được.
Phân tích nhân vật Chí Phèo: cách làm bài
Đề thi thường hỏi về bi kịch của Chí, nên bài làm cần có một luận điểm rõ ràng: Chí là người lương thiện bị xã hội tha hóa rồi bị tước quyền làm người.
Hãy dựng bài theo ba chặng: người nông dân hiền lành, con quỷ dữ làng Vũ Đại và con người thức tỉnh sau bát cháo hành.
Đừng coi Chí hoàn toàn là nạn nhân hay kẻ ác, vì Nam Cao muốn người đọc vừa sợ vừa thương.
Chỉ trích dẫn ngắn, ví dụ lời kêu muốn làm người lương thiện, rồi giải thích vì sao câu nói ấy quan trọng.
Cuối cùng, liên hệ cấu trúc vòng tròn của truyện để nói rằng cái chết của một người chưa chấm dứt bi kịch.
Về thời gian, em nên dành vài phút lập dàn ý trước khi viết, rồi chọn mỗi luận điểm một dẫn chứng thật chính xác để bài không dài dòng.
Lỗi thường gặp là kể lại cốt truyện quá dài mà ít phân tích, hoặc nhầm Chí hoàn toàn là nạn nhân. Hãy luôn hỏi: chi tiết này nói lên điều gì?
Gợi ý dàn ý ngắn khi làm bài
Em có thể dùng khung sau cho bài khoảng 600 chữ.
- Mở bài: giới thiệu Nam Cao, truyện ngắn Chí Phèo và nêu luận điểm về bi kịch của nhân vật.
- Thân bài: đi theo ba chặng, mỗi chặng một chi tiết và một lời bình ngắn.
- Kết bài: khái quát giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo, liên hệ ngắn gọn với hôm nay.
Lưu ý: các bài văn mẫu ở dưới chỉ để học tập và đối chiếu, em hãy tự viết bài của riêng mình.
Hành Động Ngay
Các bước thực tế bạn có thể thực hiện ngay hôm nay:
-
Khi phân tích nhân vật, hãy hỏi ai và điều gì đã nhào nặn nên họ trước khi đánh giá đúng sai.
-
Dựng bài phân tích Chí Phèo theo ba chặng thay đổi, mỗi chặng dẫn một chi tiết ngắn.
-
Liên hệ kết cấu vòng tròn với ý rằng hoàn cảnh sinh ra bi kịch vẫn còn sau cái chết của nhân vật.
-
Giữ cả sự thương cảm lẫn sự phê phán: Chí gây hại nhưng cũng là người bị hại.
Trích Dẫn Đáng Nhớ
"“Hắn vừa đi vừa chửi.” (Phần 1, câu mở đầu; bản dịch của chúng tôi: hắn vừa đi vừa chửi.)"
— Nam Cao
"“Tao muốn làm người lương thiện!” (Phần 6, lời Chí nói với Bá Kiến)"
— Nam Cao
"“Ai cho tao lương thiện?” (Phần 6, câu hỏi của Chí)"
— Nam Cao
Ai Nên Đọc Cuốn Này
Học sinh THCS và THPT ôn thi vào lớp 10 hoặc thi tốt nghiệp THPT cần phân tích Nam Cao, cũng như bất kì ai muốn đọc một truyện ngắn mạnh mẽ về nghèo đói, nhân phẩm và định kiến ở nông thôn Việt Nam trước năm 1945. Truyện có cảnh bạo lực và tự sát.
Nhân vật
Chí Phèo
nhân vật chính
Đứa trẻ mồ côi bị bỏ ở lò gạch cũ, lớn lên đi ở, bị đẩy vào tù rồi trở thành tên côn đồ say rượu. Dưới lớp vỏ dữ tợn, hắn vẫn khao khát một gia đình và cuộc sống lương thiện.
Bá Kiến
nhân vật phản diện
Cường hào xảo quyệt nhất làng Vũ Đại, hủy hoại đời Chí rồi dùng hắn làm tay sai. Lão thống trị bằng lời ngọt và tính toán không kém gì bằng sức mạnh.
Thị Nở
nhân vật đối lập
Người đàn bà xấu xí, hơi ngẩn ngơ, bị cả làng chê cười nhưng có tấm lòng thương người. Bát cháo hành của thị đánh thức Chí, dù thị không đủ sức chống lại định kiến.
Bà cô Thị Nở
lực cản
Đại diện cho định kiến và sự khinh miệt của làng quê. Việc bà ngăn cản cuộc hôn nhân đã đóng sập cánh cửa trở lại làm người của Chí.
Lý Cường
nhân vật phụ
Con trai Bá Kiến, gợi ra thế hệ kế tục quyền lực ở làng. Sự có mặt của hắn cho thấy trật tự cũ vẫn còn tiếp diễn sau cái chết của lão cường hào.
Làng Vũ Đại
không gian và biểu tượng
Một cộng đồng khép kín với tin đồn, nỗi sợ và thứ bậc. Ngôi làng không chỉ là bối cảnh mà còn là sức mạnh định hình và phán xét số phận Chí.
Luyện thi: bài mẫu
Bài mẫu chỉ để học hỏi; hãy viết bài của riêng bạn bằng lời của bạn.
nghị luận văn học: phân tích nhân vật
1. Phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao (khoảng 600 chữ).
Dàn ý
- Mở bài: Nam Cao, Chí Phèo và nhận định chung về bi kịch bị tha hóa
- Thân bài 1: nguồn gốc và quá khứ lương thiện của Chí
- Thân bài 2: Chí bị tha hóa sau khi ra tù
- Thân bài 3: sự thức tỉnh sau bát cháo hành của Thị Nở
- Thân bài 4: bi kịch bị cự tuyệt và cái chết
- Kết bài: giá trị hiện thực và nhân đạo
Mức cơ bản Bài mẫu
Chí Phèo là nhân vật chính trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao. Đó là một người nông dân nghèo bị xã hội làm cho biến chất.
Chí Phèo là đứa trẻ mồ côi, được người ta nhặt ở lò gạch cũ rồi lớn lên bằng nghề đi ở. Hồi trẻ, anh là người lương thiện, chăm chỉ.
Vì Bá Kiến ghen tuông, anh bị đẩy vào tù. Khi ra tù, anh trở thành một kẻ say rượu, chửi bới, rạch mặt ăn vạ và làm tay sai cho chính Bá Kiến.
Cả làng Vũ Đại đều sợ anh.
Tuy vậy, bát cháo hành của Thị Nở đã đánh thức con người thật trong Chí. Anh khao khát được sống lương thiện và có một gia đình nhỏ.
Nhưng bà cô Thị Nở ngăn cản, Chí bị cự tuyệt và tuyệt vọng. Anh giết Bá Kiến rồi tự sát.
Đây là một nhân vật bi kịch, khiến người đọc vừa sợ vừa thương. Người nông dân hiền lành thời đó dễ bị đẩy vào đường cùng khi không có ai bảo vệ.
Về nghệ thuật, tác giả dùng ngôn ngữ chân thực, giọng văn lạnh lùng mà đầy xót xa, và dựng nhân vật bằng nhiều chi tiết sống động như tiếng chửi, vết sẹo, bát cháo.
Qua nhân vật này, Nam Cao tố cáo xã hội đã biến người tốt thành quỷ dữ. Đồng thời ông cho thấy lòng thương người sâu sắc với người nông dân nghèo.
Mức khá Bài mẫu
Nam Cao là cây bút hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam trước năm 1945. Truyện ngắn Chí Phèo của ông đã xây dựng một nhân vật điển hình cho bi kịch của người nông dân bị tha hóa.
Luận điểm của bài viết: Chí Phèo là bi kịch của một người lương thiện bị xã hội cự tuyệt quyền làm người. Bi kịch ấy được thể hiện qua ba chặng.
Trước hết, Chí là một đứa trẻ bị bỏ rơi ở lò gạch cũ, lớn lên bằng nghề đi ở và từng là người nông dân hiền lành, có ước mơ giản dị. Chính sự ghen tuông của Bá Kiến đã đẩy anh vào tù, và nhà tù đã nhào nặn lại con người ấy.
Tiếp đến, Chí trở về với diện mạo của một con quỷ dữ: đầu trọc lốc, răng cạo trắng hớn, mặt đen và dữ tợn. Anh ăn vạ, chửi bới, rạch mặt mình để đòi tiền, và trở thành công cụ trong tay Bá Kiến.
Cách Bá Kiến ngọt nhạt gọi anh là “anh Chí” cho thấy sự xảo quyệt của giai cấp thống trị.
Cuối cùng, bát cháo hành của Thị Nở đánh thức phần người trong Chí. Chi tiết này rất đáng nhớ: một bát cháo giản dị trở thành món quà đầu tiên Chí nhận được từ một người không sợ mình.
Anh biết buồn, biết sợ cô đơn và mơ về một mái nhà nhỏ. Nhưng bà cô Thị Nở chặn đường, và Chí hiểu rằng anh không thể trở lại làng quê lương thiện nữa.
Lời kêu “Tao muốn làm người lương thiện!” là tiếng thét của một con người bị tước quyền sống tử tế. Anh giết Bá Kiến rồi tự sát, một cái chết vừa là sự phản kháng, vừa là bế tắc.
Về nghệ thuật, Nam Cao dùng kết cấu vòng tròn, ngôn ngữ giàu tính khẩu ngữ và những chi tiết điển hình như tiếng chửi, vết sẹo, bát cháo hành. Nhờ đó nhân vật hiện lên chân thực và ám ảnh.
Tóm lại, Chí Phèo là bi kịch của người nông dân bị tha hóa nhưng vẫn khát khao làm người. Qua đó Nam Cao gửi tiếng nói nhân đạo sâu sắc: hãy tin vào phần người còn lại trong mỗi con người.
Mức xuất sắc Bài mẫu
Trong văn học hiện thực Việt Nam trước năm 1945, Nam Cao nổi bật ở khả năng soi vào nỗi đau của người nghèo mà không bao giờ giản đơn hóa họ. Chí Phèo là ví dụ tiêu biểu: nhân vật ấy là kết tinh của bi kịch người nông dân bị tha hóa, đồng thời là lời chất vấn xã hội về quyền được làm người.
Khác với cách nhìn quen thuộc coi Chí chỉ là nạn nhân hay chỉ là kẻ ác, Nam Cao cho thấy hai điều này không tách rời. Hắn gây tội, nhưng tội ấy có lịch sử, và lịch sử ấy do người khác viết nên.
Trước hết, nguồn gốc của Chí đã đặt anh vào thế yếu. Một đứa trẻ bị bỏ ở lò gạch cũ, không ruộng, không người thân, lớn lên bằng nghề đi ở thì chẳng có ai che chở.
Khi sự ghen tuông của Bá Kiến cần một đối tượng, người như Chí là đối tượng rẻ nhất.
Nam Cao cố tình kể lai lịch ấy sau tiếng chửi mở đầu, để người đọc gặp con quỷ trước rồi buộc phải đi tìm nguyên nhân.
Chặng tha hóa cho thấy cách quyền lực tái sử dụng nạn nhân của nó. Ra tù với đầu trọc lốc, mặt đen dữ tợn, Chí xông vào nhà Bá Kiến định làm dữ, nhưng lão gọi hắn là “anh Chí” và đãi rượu thịt.
Câu gọi thân mật ấy là một đòn xảo quyệt: kẻ hủy hoại đời hắn lại biến hắn thành công cụ, và con dao ấy chủ yếu chĩa vào những người nghèo khác.
Chặng tinh tế nhất là chặng thức tỉnh. Bát cháo hành của Thị Nở khiến Chí lần đầu tỉnh rượu và nghe thấy những âm thanh bình thường của làng, rồi nhận ra nỗi sợ lớn nhất không phải đói rét hay ốm đau mà là cô độc.
Điều hắn mơ ước vô cùng khiêm tốn: một gia đình nhỏ, một công việc lương thiện.
Chính sự khiêm tốn ấy là điểm mấu chốt, vì nó cho thấy con quỷ dữ kia chưa bao giờ đòi hỏi cuộc đời nhiều hơn một cuộc sống bình thường.
Cú đánh quyết định đến từ sự cự tuyệt. Khi bà cô Thị Nở đóng cánh cửa cuối cùng, Chí nhận ra phần người trong mình là có thật nhưng không ai thừa nhận.
Lời kêu “Tao muốn làm người lương thiện!” biến bạo lực của hắn thành một tiếng phản kháng, dù là tuyệt vọng: hắn giết Bá Kiến rồi tự sát.
Hình ảnh lò gạch cũ ở cuối truyện làm cho kết cấu vòng tròn mang sức nặng tư tưởng. Điều lặp lại không phải một con người mà là những điều kiện sinh ra con người ấy, nên cái chết của Chí không phải lời giải.
Có thể phản biện rằng Chí vẫn phải chịu trách nhiệm cho những tổn hại hắn gây ra. Điều đó đúng và Nam Cao không hề bào chữa.
Nhưng ông muốn người đọc hiểu bạo lực ấy từ gốc rễ của nó.
Tóm lại, Chí Phèo là bi kịch của một con người bị tước nhân tính rồi bị hủy diệt ngay khi tìm cách lấy lại. Giá trị hiện thực nằm ở sự phơi bày cơ chế tha hóa, còn giá trị nhân đạo nằm ở niềm tin của Nam Cao rằng dưới lớp vỏ quỷ dữ vẫn còn một con người đáng được thương và được cho cơ hội.
Thang chấm điểm
- Mở bài nêu đúng tác giả, tác phẩm và luận điểm
- Dẫn chứng đủ ba chặng đời Chí
- Trích dẫn ngắn, chính xác và có lời bình
- Phân tích nghệ thuật chứ không chỉ kể lại
- Kết bài khái quát giá trị hiện thực và nhân đạo
Giờ hãy tự viết bài của bạn
Hãy tự viết bài khoảng 600 chữ theo dàn ý rồi so sánh với ba bài mẫu. Bài của em đang ở mức nào và cần thêm gì để lên mức cao hơn?
nghị luận văn học: phân tích đoạn trích
2. Phân tích đoạn văn miêu tả Chí Phèo tỉnh dậy sau cơn say, khi Thị Nở đã đến chăm sóc, để làm rõ khát vọng làm người của nhân vật.
Dàn ý
- Vị trí đoạn trích: buổi sáng đầu tiên Chí tỉnh táo
- Âm thanh đời thường làm Chí xúc động
- Nỗi sợ tuổi già và cô độc
- Ước mơ về gia đình nhỏ
- Ý nghĩa với chủ đề và với cái kết
Mức cơ bản Bài mẫu
Đoạn văn này kể về buổi sáng Chí Phèo tỉnh rượu sau đêm gặp Thị Nở. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm anh tỉnh táo để nhìn lại cuộc đời mình.
Chí nghe thấy tiếng chim hót, tiếng thuyền chài gõ mái chèo và tiếng người đi chợ cười nói. Những âm thanh bình thường ấy làm anh thấy lòng mình buồn và nhớ.
Anh sợ tuổi già, sợ đói rét, ốm đau và nhất là sợ cô độc. Anh mơ có một gia đình nhỏ, chồng đi làm thuê, vợ ở nhà dệt vải.
Qua đoạn văn, Nam Cao cho thấy dưới vẻ ngoài của con quỷ dữ, Chí vẫn là một con người. Anh cũng muốn yêu thương và được sống bình thường như bao người khác.
Cách kể của tác giả rất chân thực, nhẹ nhàng, nhiều chi tiết nhỏ đời thường, khiến người đọc thương nhân vật hơn.
Nhờ đó, ta hiểu rằng ước mơ của Chí rất giản dị, ai cũng có thể có. Đoạn văn làm cho cái kết của truyện thêm đau xót, vì người đọc biết rằng Chí đã có cơ hội trở lại làm người.
Mức khá Bài mẫu
Đoạn văn Chí Phèo tỉnh dậy sau cơn say khi Thị Nở đã chăm sóc là một trong những đoạn xúc động nhất của truyện. Qua đó Nam Cao cho thấy khát vọng làm người vẫn còn nguyên trong một kẻ bị cả làng coi là quỷ dữ.
Trước hết, tác giả dùng âm thanh để đánh thức nhân vật. Chí nghe thấy tiếng chim hót, tiếng thuyền chài gõ mái chèo, tiếng người đi chợ cười nói, những âm thanh vốn luôn có nhưng khi say hắn không nghe được.
Nhờ cách miêu tả này, người đọc cảm nhận được sự bàng hoàng của một người lần đầu thấy thế giới bình thường.
Cần chú ý rằng đây là những âm thanh rất nhỏ và rất quen: tiếng chim, tiếng mái chèo, tiếng chợ. Nam Cao không dùng cảnh lớn lao nào, bởi chính cái bình thường mới làm Chí xúc động vì hắn đã đánh mất nó quá lâu.
Tiếp đến, mạch kể chuyển vào tâm trạng. Chí sợ tuổi già, đói rét và ốm đau, nhưng đáng sợ nhất là sự cô độc.
Đây là lần đầu hắn nhìn lại đời mình thay vì chửi bới người khác. Nỗi buồn mơ hồ dâng lên trong lòng hắn cho thấy cảm xúc của một người từng bị rượu vùi lấp đang trở lại.
Sau cùng, hắn mơ về một gia đình nhỏ: chồng đi làm thuê, vợ ở nhà dệt vải. Giấc mơ ấy rất giản dị, và chính sự giản dị này khiến người đọc thấy rõ điều Chí đòi hỏi ở cuộc đời là quá ít.
Giấc mơ còn cho thấy khát vọng về một cuộc sống nhỏ bé nhưng có người bên cạnh; hắn không mơ làm giàu hay trả thù.
Những chi tiết ấy làm nổi bật chủ đề quyền được làm người. Trước đoạn này Chí chỉ là một biểu tượng của nỗi sợ, sau đoạn này hắn là một con người có quá khứ và tương lai.
Đoạn văn cũng làm cho bi kịch phía sau thêm đau đớn. Khi bà cô Thị Nở ngăn cản, người đọc đã hiểu hắn đánh mất điều gì.
Nhìn rộng ra, đoạn văn thể hiện giá trị nhân đạo: Nam Cao nhìn thấy phần người ngay trong kẻ bị mọi người ruồng bỏ.
Tóm lại, đoạn văn thể hiện tài quan sát tâm lí của Nam Cao và tấm lòng nhân đạo sâu sắc của ông với người nghèo.
Mức xuất sắc Bài mẫu
Nếu tiếng chửi mở đầu cho thấy Chí Phèo là con quỷ của làng Vũ Đại thì đoạn văn Chí tỉnh dậy sau bát cháo hành lại cho thấy con quỷ ấy vẫn là một con người. Đây là bản lề của truyện, và Nam Cao thực hiện bước ngoặt ấy bằng những chất liệu nhẹ nhàng nhất: âm thanh, nỗi sợ và một giấc mơ nhỏ.
Đoạn văn bắt đầu bằng âm thanh. Tiếng chim hót, tiếng thuyền chài gõ mái chèo, tiếng người đi chợ cười nói vốn đã luôn có ở Vũ Đại, nhưng chỉ khi cơn say tan Chí mới nghe thấy.
Nam Cao để người đọc trải nghiệm thế giới qua giác quan vừa thức dậy của hắn, nên sự bình thường của cuộc sống bỗng trở thành một phát hiện.
So với mở đầu, sự đối lập rất có chủ ý: truyện bắt đầu bằng giọng chửi vọng vào khoảng không, giờ hắn lặng lẽ lắng nghe.
Cần lưu ý giọng kể. Người kể không hùng hồn mà nói chậm, bám sát từng cảm giác của Chí, như thể đi cùng hắn qua buổi sáng ấy.
Sự gần gũi này làm người đọc quên mất cái tên “quỷ dữ” mà cả làng gán cho hắn.
Sau âm thanh, mạch kể chuyển từ bên ngoài vào bên trong. Chí nghĩ đến tuổi già, đói rét và ốm đau rồi nhận ra nỗi cô độc đáng sợ hơn cả.
Sự sắp xếp ấy rất đúng tâm lí: kẻ khiến cả làng phải sợ lại sợ nhất là không có ai bên cạnh. Ba nỗi sợ đầu đi qua nhanh, còn nỗi sợ cô độc được dừng lại lâu hơn, nên trở thành điểm nhấn của cả đoạn.
Giấc mơ là bước cuối. Hắn tưởng tượng một gia đình nhỏ, chồng làm thuê, vợ dệt vải, không có gì cao sang.
Bằng việc chọn một bức tranh bình dị đến thế, Nam Cao ngầm nói rằng thứ làng quê tước đoạt của Chí không phải là xa xỉ mà là sự thuộc về.
Đặt trong bối cảnh nông thôn những năm 1930-1940, khi người nông dân nghèo thường bị coi như thứ có cũng được mà không có cũng không sao, việc Nam Cao dành cho Chí một buổi sáng như thế là một lựa chọn mang tính nhân văn rõ rệt. Ông không biện hộ cho tội ác, nhưng ông đòi người đọc nhìn thấy con người.
Nhờ vậy, đoạn văn thúc đẩy chủ đề quyền được làm người mà không cần một lời tuyên bố nào. Nó còn tạo ra sự mỉa mai bi kịch: hy vọng càng thuyết phục bao nhiêu thì lời cấm của bà cô sau đó càng tàn nhẫn bấy nhiêu.
Có thể đọc đoạn này theo hướng khác: sự tỉnh táo của Chí chỉ là khoảnh khắc ngắn do cơn say tan, nên chưa chắc đã là bản chất thật. Tuy nhiên, chính vì ngắn ngủi mà nó đau xót, và cách Nam Cao dựng nó như một hy vọng mong manh cho thấy ông muốn người đọc tin vào khả năng đổi thay.
Nhìn toàn truyện, đây là thời điểm duy nhất Chí không say và không hung dữ, và người kể coi đó là hình ảnh chân thật nhất của hắn. Vì vậy, cái chết về sau không còn là sự lộ diện của một con quỷ mà là sự hủy diệt của một con người vừa được tìm thấy.
Đoạn văn thể hiện tài phân tích tâm lí và cái nhìn nhân đạo của Nam Cao: ông tin rằng dưới những lớp tha hóa dày nhất, vẫn còn đó một con người đang chờ được gọi tên.
Thang chấm điểm
- Xác định đúng vị trí và nội dung đoạn trích
- Phân tích âm thanh, tâm trạng, ước mơ
- Liên hệ chủ đề quyền được làm người
- Liên hệ với mở đầu và kết thúc truyện
Giờ hãy tự viết bài của bạn
Em hãy chọn một chi tiết trong đoạn văn, viết một đoạn khoảng 150 chữ phân tích tác dụng của nó và kết bằng một nhận xét về chủ đề.
nghị luận xã hội
3. Từ câu hỏi của Chí Phèo: “Ai cho tao lương thiện?”, hãy viết bài văn nghị luận xã hội bàn về trách nhiệm của cộng đồng đối với người lầm lỗi muốn làm lại cuộc đời.
Dàn ý
- Mở bài: nêu câu nói và vấn đề cần bàn
- Giải thích: lầm lỗi, hoàn lương, trách nhiệm cộng đồng
- Bàn luận: vì sao cộng đồng cần cho cơ hội, nhưng người lầm lỗi cũng phải nỗ lực
- Dẫn chứng: Chí Phèo và đời sống hôm nay
- Bài học và liên hệ bản thân
Mức cơ bản Bài mẫu
Trong truyện Chí Phèo, Chí hỏi: “Ai cho tao lương thiện?”. Câu hỏi này cho thấy người lầm lỗi muốn làm lại cuộc đời nhưng bị xã hội từ chối.
Người lầm lỗi là người từng mắc sai lầm hoặc phạm tội. Khi họ muốn sống tốt, họ cần được mọi người tin tưởng và giúp đỡ.
Nếu cộng đồng cứ khinh miệt và xa lánh thì họ dễ quay lại con đường cũ như Chí Phèo. Vì vậy chúng ta nên cho họ cơ hội để thay đổi.
Theo em, cộng đồng có trách nhiệm quan trọng vì một người rất khó tự thay đổi nếu ai cũng xa lánh mình. Khi không có việc làm, không có bạn bè, họ dễ tuyệt vọng.
Tuy nhiên, người lầm lỗi cũng phải cố gắng sửa chữa. Họ phải biết nhận lỗi và chứng minh bằng hành động.
Hiện nay có nhiều người sau khi ra tù đã được giúp đỡ tìm việc làm và sống tốt hơn. Đó là việc làm đáng khen.
Em nghĩ mỗi người nên bắt đầu từ việc nhỏ như nói chuyện tử tế và không bàn tán sau lưng người khác.
Là học sinh, em sẽ không kì thị bạn bè từng mắc lỗi mà sẽ giúp họ sửa sai. Làm như vậy chúng ta sẽ có một xã hội nhân ái hơn.
Mức khá Bài mẫu
Trong truyện ngắn của Nam Cao, tiếng kêu “Ai cho tao lương thiện?” của Chí Phèo vang lên như một câu hỏi dành cho cả xã hội. Từ câu hỏi ấy, ta cần suy nghĩ về trách nhiệm của cộng đồng với người lầm lỗi muốn làm lại cuộc đời.
Trước hết, cần hiểu rằng người lầm lỗi là những người từng sai trái hay phạm tội, còn hoàn lương là quá trình họ muốn thay đổi để sống tử tế. Trách nhiệm của cộng đồng là tạo điều kiện, không kì thị và cho họ cơ hội chứng minh bản thân.
Vì sao cộng đồng phải có trách nhiệm? Bởi sự thay đổi của một con người không thể chỉ dựa vào ý chí cá nhân.
Chí Phèo muốn lương thiện, nhưng vì bị cự tuyệt nên hắn quay lại bạo lực và kết thúc bằng cái chết. Nếu có một cánh cửa mở, bi kịch có thể đã khác.
Có thể thấy rõ điều này qua kết cục của Chí Phèo. Hắn có ước mơ rất nhỏ là một gia đình, nhưng định kiến của làng đã dập tắt ước mơ ấy chỉ trong chốc lát.
Ngày nay, nhiều người sau khi mãn hạn tù gặp khó khăn tìm việc làm vì ánh mắt dè chừng của xã hội. Một số chương trình hỗ trợ học nghề và việc làm đã giúp nhiều người ổn định cuộc sống, cho thấy lòng tin có thể tạo ra thay đổi thực sự.
Trong đời sống, nhiều tổ chức xã hội và trường học đã mở các lớp học nghề, tư vấn tâm lí cho người trẻ vi phạm để họ có cơ hội làm lại. Đó là những cách làm đáng nhân rộng.
Tuy nhiên, không thể chỉ đòi hỏi cộng đồng. Người lầm lỗi phải thật sự nhận lỗi, nỗ lực sửa chữa và chấp nhận một quá trình chứng minh lâu dài.
Lòng tin chỉ bền khi cả hai phía cùng cố gắng.
Phê phán thái độ cực đoan cũng cần thiết: có người kì thị suốt đời, nhưng cũng có người dễ dãi bỏ qua mọi lỗi lầm. Cả hai đều không giúp con người tiến bộ.
Mỗi chúng ta có thể bắt đầu bằng thái độ ứng xử đơn giản: lắng nghe trước khi phán xét.
Là học sinh, em cần biết cho bạn bè cơ hội làm lại, đồng thời giữ chuẩn mực đạo đức. Qua câu hỏi của Chí Phèo, em hiểu rằng một xã hội văn minh là xã hội dám mở cửa cho người muốn trở về.
Mức xuất sắc Bài mẫu
Trong truyện ngắn của Nam Cao, trước khi giết Bá Kiến, Chí Phèo gào lên rằng mình muốn lương thiện rồi hỏi: “Ai cho tao lương thiện?”. Câu hỏi nghe như lời thách thức nhưng thật ra là một lời chất vấn cả cộng đồng: lương thiện có phải là thứ một người tự quyết định được, hay phải được người khác thừa nhận?
Lầm lỗi là điều con người ai cũng có thể mắc phải, còn hoàn lương là hành trình trở lại với những chuẩn mực tử tế. Hành trình ấy chỉ trọn vẹn khi có hai phía: người muốn thay đổi và cộng đồng sẵn sàng đón nhận.
Thiếu một trong hai, con đường sẽ gãy.
Vì sao cộng đồng phải gánh một phần trách nhiệm? Thứ nhất, danh phận trong xã hội là thứ được trao đổi giữa con người với nhau.
Một người có thể quyết tâm làm điều tốt, nhưng nếu mọi cánh cửa việc làm, gia đình, bạn bè đều đóng, quyết tâm ấy chẳng có chỗ để thành hiện thực.
Chí Phèo là bằng chứng sống động. Bát cháo hành đã đánh thức hắn, nhưng một lời ngăn cấm của bà cô Thị Nở khiến hắn nhận ra mình chỉ được phép là quỷ dữ.
Bi kịch ấy không nằm ở sự thiếu ý chí của Chí mà ở sự thiếu vắng cơ hội.
Nhìn từ truyện, bi kịch của Chí không đến từ một cú đẩy lớn mà từ nhiều cánh cửa nhỏ đóng lại liên tiếp: nhà tù, ánh mắt dân làng, lời cấm của bà cô. Mỗi cánh cửa đều bình thường, nhưng cộng lại thì đủ giết chết một hy vọng.
Thứ hai, kì thị tạo ra đúng điều nó sợ. Khi xã hội coi một người là kẻ xấu mãi mãi, họ dễ tin rằng mình không còn đường nào khác.
Một góc nhìn khác cũng đáng suy nghĩ: người lầm lỗi thường mang trong mình sự tự ti, nên chỉ cần một ánh mắt nghi ngại cũng đủ làm họ lùi bước. Vì vậy, thái độ của cộng đồng không chỉ là chuyện đạo đức mà còn là điều kiện thực tế quyết định một con người đứng lên hay gục xuống.
Nhiều nghiên cứu về tái hòa nhập cho thấy việc làm ổn định và sự chấp nhận của gia đình là những yếu tố giúp giảm tái phạm.
Thứ ba, một cộng đồng nhân ái cũng là một cộng đồng an toàn hơn. Giúp người lầm lỗi trở lại không phải là cho không mà là đầu tư vào sự bình yên chung.
Điều đó nhắc chúng ta rằng trách nhiệm cộng đồng thường nằm ở những hành động rất nhỏ, như một lời chào, một cơ hội làm thử, một lời động viên đúng lúc.
Tuy nhiên, không nên biến trách nhiệm của cộng đồng thành lời bào chữa. Người lầm lỗi phải nhận lỗi, bồi thường những gì có thể và kiên trì chứng minh bằng hành động.
Lòng tin bị phá vỡ không thể được dựng lại bằng lời nói. Dù vậy, cơ hội chỉ có ý nghĩa khi người nhận biết nắm lấy nó bằng nỗ lực thật sự.
Sự dễ dãi cũng nguy hiểm không kém sự kì thị: nếu cộng đồng bỏ qua tất cả, công bằng bị tổn hại và nạn nhân bị lãng quên. Điều cần là một thái độ cân bằng: công bằng với hậu quả, nhân ái với con người.
Bởi vậy, câu hỏi của Chí Phèo không đòi một sự tha thứ vô điều kiện mà đòi một cơ hội có điều kiện. Là học sinh, mỗi chúng ta có thể bắt đầu từ việc không dán nhãn cho bạn bè đã mắc lỗi, đồng thời giúp bạn thực sự sửa sai.
Một xã hội văn minh được đo bằng cách nó đối xử với người yếu thế, kể cả người từng sai. Nếu có thể trả lời câu hỏi “Ai cho tao lương thiện?” bằng một cánh cửa mở, thì có lẽ sẽ có thêm nhiều con người trở lại, và ít đi những lò gạch cũ.
Thang chấm điểm
- Giải thích đúng vấn đề từ câu nói
- Lập luận chặt chẽ, có phản biện
- Dẫn chứng từ văn bản và đời sống
- Liên hệ bản thân và bài học thực tế
Giờ hãy tự viết bài của bạn
Hãy viết bài nghị luận của riêng em về trách nhiệm của cộng đồng với người lầm lỗi, dùng ít nhất một dẫn chứng từ truyện và một dẫn chứng đời sống.
Câu hỏi thường gặp
Tóm tắt Chí Phèo ngắn gọn như thế nào?
Chí Phèo là người đi ở mồ côi ở làng Vũ Đại, bị Bá Kiến đẩy vào tù vì ghen tuông. Ra tù, hắn thành tay côn đồ say rượu. Bát cháo hành của Thị Nở làm hắn muốn sống lương thiện, nhưng bị cự tuyệt nên hắn giết Bá Kiến rồi tự sát.
Chí Phèo của Nam Cao ra đời năm nào?
Truyện ngắn được in lần đầu năm 1941 và thuộc dòng văn học hiện thực phê phán giai đoạn 1930-1945, viết về nông thôn nghèo khổ và bất công.
Chí Phèo là nạn nhân hay kẻ ác?
Cả hai, và đó chính là điều Nam Cao muốn người đọc suy nghĩ. Chí làm hại dân làng, nhưng truyện cho thấy hoàn cảnh bị bỏ rơi và sự tàn nhẫn của Bá Kiến đã nhào nặn hắn. Bài văn tốt nên nhấn mạnh hắn bị hại trước, đáng sợ sau.
Vì sao Chí Phèo rạch mặt ăn vạ?
Đó là cách hắn đòi tiền và dọa người khác. Hành động này cho thấy một con người đã không còn quan tâm đến thân thể hay nhân phẩm, chỉ sống bằng việc làm người khác sợ.
Ý nghĩa của kết thúc truyện là gì?
Cái chết của Chí không giải quyết được gì. Hình ảnh lò gạch cũ ở cuối truyện gợi ý rằng hoàn cảnh sinh ra Chí vẫn còn và có thể tạo ra những số phận khác, nên truyện được đọc như một bi kịch xã hội.
Kiểm tra mức độ hiểu bài
Chọn một đáp án cho mỗi câu để xem bạn đúng hay sai.
-
Chí Phèo bị bỏ rơi ở đâu khi còn nhỏ?
Ở một lò gạch cũ — Chí bị bỏ ở lò gạch cũ, hình ảnh này quay lại ở cuối truyện.
-
Ai đẩy Chí vào tù?
Bá Kiến — Bá Kiến ghen tuông nên kiếm cớ đẩy Chí vào tù, mở đầu bi kịch của hắn.
-
Thị Nở mang gì cho Chí để giải rượu?
Một bát cháo hành — Bát cháo hành là chi tiết đánh thức phần người trong Chí.
-
Ai ngăn cản Chí lấy Thị Nở?
Bà cô Thị Nở — Bà cô Thị Nở kiên quyết ngăn cản, khiến hy vọng cuối cùng của Chí tan vỡ.
-
Truyện diễn ra ở ngôi làng nào?
Vũ Đại — Bối cảnh của truyện là làng Vũ Đại.
Về Nam Cao
Nam Cao (1915–1951), tên thật là Trần Hữu Tri, là nhà văn hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam. Ông viết nhiều về người nông dân nghèo và người trí thức tiểu tư sản, tiêu biểu là Chí Phèo và Lão Hạc. Ông hi sinh năm 1951 khi đang làm nhiệm vụ kháng chiến, và tác phẩm của ông hiện đã thuộc về công chúng.
Tóm Tắt Được Viết Bởi
Kỹ sư phần mềm & Nhà văn
Kỹ sư phần mềm với niềm đam mê chuyển đổi ý tưởng phức tạp thành hiểu biết thực tiễn. Viết về tài chính, đầu tư, khởi nghiệp và công nghệ.
Xem tất cả tóm tắt →Đánh Giá
Chưa có đánh giá nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ của bạn!
Viết Đánh Giá
Đọc tiếp
Khám phá chủ đề: Hướng dẫn học tậpTóm tắt sách
Những Kẻ Ngoài Lề - S.E. Hinton
S.E. Hinton
Câu chuyện xoay quanh Ponyboy Curtis và nhóm bạn Greasers, những thanh niên nghèo bị coi thường bởi nhóm Socs…
Giết con chim nhại - Harper Lee
Harper Lee
Một câu chuyện cảm động về hai đứa trẻ tại Alabama chứng kiến cha mình, luật sư Atticus Finch, bào…
La Sinh Môn (Rashomon)
Ryunosuke Akutagawa
La Sinh Môn là truyện ngắn của Akutagawa Ryunosuke, đăng năm 1915, lấy bối cảnh Kyoto thời nạn đói và…
Sơn Nguyệt Ký (Nguyệt quang trên núi)
Atsushi Nakajima
Sơn Nguyệt Ký (Sangetsuki) là truyện ngắn của nhà văn Nhật Bản Nakajima Atsushi, lấy bối cảnh Trung Hoa đời…
Bài Viết
Yggdrasil và chín thế giới
Yggdrasil là cây tần bì khổng lồ trong thần thoại Bắc Âu, nâng đỡ chín thế giới của thần, người…
Tachyon (hạt tachyon)
Tachyon là một hạt giả thuyết luôn chuyển động nhanh hơn ánh sáng. Gerald Feinberg đặt tên cho nó năm…
Hansel và Gretel: truyện cổ Grimm, nguồn gốc và ý nghĩa
Hansel và Gretel là truyện dân gian Đức về hai đứa trẻ bị bỏ lại trong rừng giữa nạn đói,…