Robinson Crusoe

Tóm tắt theo từng phần

Cảnh báo tiết lộ nội dung: phần này kể toàn bộ cốt truyện, kể cả kết thúc. Tiểu thuyết gốc không có tên chương, nên câu chuyện được chia ở đây theo các phần tự nhiên.

Phần 1: Bỏ nhà ra biển

Robinson sinh năm 1632 ở York trong một gia đình thương nhân, cha anh gốc Đức. Người cha khẩn khoản bảo con ở lại tầng lớp trung lưu an toàn, nơi ông cho là dễ hạnh phúc nhất. Robinson từ chối, và năm 1651 anh lên một con tàu ở Hull. Một cơn bão suýt nhấn chìm tàu, anh thề sẽ về nhà, nhưng nỗi sợ tan ngay khi trời quang. Anh lại ra khơi. Điều này quan trọng vì cả cuốn sách bắt nguồn từ hành động bất tuân ấy, mà về sau Robinson xem là khởi đầu của hình phạt và rốt cuộc là bài học của đời mình.

Phần 2: Cướp biển, nô lệ và Brazil

Trong một chuyến đi sau, cướp biển từ Salé trên bờ biển Bắc Phi bắt tàu của Robinson, và anh trở thành nô lệ. Sau khoảng hai năm, anh trốn thoát bằng một chiếc thuyền nhỏ cùng cậu bé Xury. Họ đi dọc bờ biển châu Phi cho đến khi được một tàu Bồ Đào Nha vớt. Viên thuyền trưởng mua lại chiếc thuyền, còn Xury đồng ý phục vụ ông mười năm rồi được tự do. Ở Brazil, Robinson mua đất và trồng mía, thuốc lá. Phần này quan trọng vì cho thấy vận may, đầu óc kinh doanh và thái độ tùy tiện của anh khi bán thời gian phục dịch của một người khác, điều mà độc giả hiện đại đặt dấu hỏi.

Phần 3: Vụ đắm tàu

Sau bốn năm ở Brazil, Robinson tham gia một chuyến đi đến châu Phi để mang nô lệ về cho các chủ đồn điền lân cận. Một cơn bão đánh đắm tàu và mọi người khác đều chết đuối. Robinson dạt vào bờ ngày 30 tháng 9 năm 1659 và đêm đầu tiên ngủ trên một cái cây. Những ngày sau, anh đóng bè và chở thức ăn, dụng cụ, súng, thuốc súng, buồm và dây thừng từ con tàu mắc cạn trước khi biển làm nó vỡ nát. Điều này quan trọng vì chính những thứ vớt được ấy giúp anh sống sót, và thói quen liệt kê những gì mình có, tốt lẫn xấu, trở thành cách anh chống lại tuyệt vọng.

Phần 4: Dựng lại cuộc sống

Robinson chọn một chỗ dựa vào vách đá, dựng hàng rào cọc và một cái lều, rồi mở rộng hang động phía sau. Mỗi ngày anh khắc một vết vào cột gỗ để giữ lịch, và viết nhật ký cho đến khi hết mực. Anh săn rồi nuôi dê, làm nồi và bánh mì, và tình cờ thấy lúa mạch mọc lên từ vỏ trấu anh đã giũ ra khỏi một cái túi. Anh may quần áo bằng da dê và dạy một con vẹt tên Poll nói. Phần này quan trọng vì nó biến hòn đảo thành một xưởng làm việc và cho thấy lao động kiên nhẫn có thể tạo ra trật tự và sự thoải mái.

Phần 5: Cơn sốt và đức tin

Robinson bị sốt nặng và có một giấc mơ kinh hoàng. Lần đầu tiên anh mở cuốn Kinh Thánh cứu được từ tàu, đọc một câu về việc kêu cầu Chúa khi hoạn nạn và bắt đầu cầu nguyện. Anh bắt đầu coi hòn đảo là nơi mình được tha chứ không phải bị phạt. Không lâu sau, anh khám phá đảo, tìm thấy một thung lũng màu mỡ và dựng ngôi nhà thứ hai ở đó. Chiếc xuồng lớn của anh hóa ra quá nặng để hạ thủy, còn chiếc thuyền nhỏ hơn bị dòng nước cuốn ra khơi. Phần này quan trọng vì đây là bước ngoặt đạo đức của cuốn sách.

Phần 6: Dấu chân

Sau nhiều năm một mình, khi đang đi về phía thuyền, Robinson thấy dấu một bàn chân người trần in trên cát. Anh chạy về nhà trong hoảng sợ, rào kín pháo đài và hầu như không ngủ trong nhiều đêm, tự hỏi đó là của quỷ, của người hoang dã hay của chính mình. Sau đó anh thấy tàn tích một bữa tiệc ăn thịt người trên bờ biển. Anh định tấn công những kẻ ghé đảo, rồi tự hỏi mình có quyền gì để phán xét hay giết họ. Điều này quan trọng vì dấu hiệu đầu tiên của người khác phá vỡ sự an toàn anh đã gây dựng và thử thách lương tâm anh.

Phần 7: Friday

Khi một nhóm bắt giữ đưa các tù nhân lên đảo, một người thoát được và chạy về phía bên đảo của Robinson. Robinson bắn những kẻ đuổi theo và cứu anh ta. Anh đặt tên người ấy là Friday, theo ngày diễn ra cuộc giải cứu, rồi dạy anh ta tiếng Anh và đức tin của mình. Friday trở thành người bạn đồng hành trung thành, học rất nhanh, và lần đầu sau nhiều năm Robinson có người để trò chuyện. Điều này quan trọng vì tình bạn của họ, cùng cách Robinson coi Friday là người hầu cần được dạy dỗ, là phần độc giả ngày nay bàn luận nhiều nhất.

Phần 8: Giải cứu và trở về

Robinson và Friday cứu thêm hai tù nhân nữa, cha của Friday và một thủy thủ người Tây Ban Nha. Trước khi kế hoạch rời đảo hoàn tất, một tàu Anh đến, chở theo một thuyền trưởng bị chính thủy thủ đoàn nổi loạn giam giữ. Robinson và Friday giúp ông giành lại tàu, và đổi lại ông cho họ đi nhờ. Robinson rời đảo sau 28 năm, 2 tháng và 19 ngày. Về Anh, anh thấy cha mẹ đã qua đời nhưng biết rằng đồn điền ở Brazil đã làm anh giàu có. Điều này quan trọng vì kết thúc thưởng cho sự kiên nhẫn của anh, và cho thấy hòn đảo đã thay đổi anh nhưng không thay đổi ước muốn làm giàu.

Nhân vật

• Robinson Crusoe: Người kể chuyện, sinh ở York. Anh bồn chồn, thực tế và bướng bỉnh, hay ghi danh sách, nhật ký và sổ sách. Qua 28 năm một mình, anh đổi từ một kẻ bỏ nhà đi thành người cẩn trọng, biết cầu nguyện và tự lực.
• Friday: Người được cứu khỏi một nhóm đối địch trên đảo. Anh nhanh nhẹn, vui vẻ và trung thành. Anh học tiếng Anh, giúp Robinson đóng lại một chiếc thuyền và trở thành người bạn thân duy nhất của ông, dù Robinson tự coi mình là chủ và thầy.
• Xury: Cậu bé hầu trốn thoát cùng Robinson khỏi cảnh nô lệ ở Bắc Phi. Cậu dũng cảm, thực tế và trung thành, và tình nguyện liều mạng vì Robinson trước khi cả hai được cứu trên biển.
• Thuyền trưởng người Bồ Đào Nha: Vị thuyền trưởng tốt bụng cứu Robinson và Xury, rồi giúp Robinson lập nghiệp ở Brazil. Nhiều năm sau, ông giữ hộ tiền của Robinson, nhờ đó chuyến trở về cuối truyện mới có thể xảy ra.
• Cha của Robinson: Một thương nhân thịnh vượng cảnh báo con đừng theo nghề đi biển. Lời khuyên của ông mở ra chủ đề trung tâm của cuốn sách là luôn muốn nhiều hơn những gì mình có, và Robinson thường nhớ lại nó trong những năm cô độc.
• Góa phụ của viên thuyền trưởng: Vợ góa của thuyền trưởng đã kết bạn với Robinson trong chuyến đi đầu tiên đến châu Phi. Bà giữ tiền của anh an toàn ở London và đại diện cho mặt trung thực, vững vàng của cuộc sống cũ.
• Người Tây Ban Nha: Một trong những tù nhân Robinson và Friday cứu. Ông biết điều và cẩn trọng, và đồng ý đi đón những đồng hương bị đắm tàu để cùng tham gia kế hoạch rời đảo của Robinson.
• Cha của Friday: Tù nhân thứ hai được cứu. Friday vui mừng khôn xiết khi thấy ông còn sống, và niềm vui ấy cho Robinson thấy một mối gắn bó gia đình giống với điều anh đã bỏ lại ở Anh.
• Thuyền trưởng người Anh: Thuyền trưởng của con tàu đến gần cuối truyện. Thủy thủ đoàn đã chiếm tàu của ông, và Robinson được ông biết ơn nhờ giúp ông giành lại quyền kiểm soát và bảo đảm chuyến về nhà.
• Poll: Con vẹt của Robinson, được dạy nói tên anh. Poll là chút an ủi nhỏ trong cô độc kéo dài, và tiếng gọi tên mình làm Robinson giật mình tỉnh lại.

Viết về cuốn sách này

Một bài báo cáo về Robinson Crusoe hay nhất khi đi theo một câu hỏi xuyên suốt câu chuyện thay vì kể lại mọi sự kiện. Những gợi ý dưới đây có thể giúp bạn chọn hướng.

• Crusoe liệt kê điều tốt và điều xấu của hoàn cảnh mình. Thói quen này nói gì về cách anh đối phó với nỗi sợ, và đó là dấu hiệu của sức mạnh hay của việc né tránh cảm xúc?
• Anh tự xưng là vua của hòn đảo. Cuốn sách chấp nhận điều gì và bỏ qua điều gì trong cách anh đối xử với Friday, Xury và những nô lệ ở Brazil?
• So sánh Robinson lúc đầu với Robinson lúc cuối. Niềm tin nào của anh đã đổi, và niềm tin nào vẫn giữ nguyên?
• Một người có thể thật sự cô độc nếu vẫn giữ lịch, nhật ký và lời cầu nguyện? Những thói quen này bảo vệ điều gì?

Hãy chọn một câu hỏi, lấy hai hoặc ba cảnh làm dẫn chứng và nói bằng lời của bạn điều bạn nghĩ. Quan điểm riêng của bạn quan trọng hơn một bản tóm tắt hoàn hảo.