The Let Them Theory

Tóm tắt sách The Let Them Theory

“Let them” nghĩa là gì?

Trong đời sống hằng ngày, chúng ta thường dành rất nhiều năng lượng để quản lý những điều nằm ngoài tầm kiểm soát: người khác nghĩ gì về mình, họ có mời mình tham gia hay không, họ có đồng ý với quan điểm của mình không, họ có thay đổi theo lời khuyên của mình không. Khi những việc này không diễn ra như mong muốn, phản ứng tự nhiên có thể là giải thích thêm, tranh luận, thuyết phục, kiểm tra, dự đoán hoặc cố gắng tạo ra một kết quả khác.

The Let Them Theory gợi ý một câu trả lời ngắn gọn: hãy để họ. Nếu ai đó muốn giữ quan điểm của họ, hãy để họ. Nếu ai đó không chọn bạn hoặc không tham gia cùng bạn, hãy để họ. Nếu ai đó đưa ra một lựa chọn mà bạn không thể quyết định thay, hãy để họ. Mục tiêu không phải là đánh giá lựa chọn đó đúng hay sai, mà là nhận ra bạn không thể sống thay, nghĩ thay hoặc lựa chọn thay cho người khác.

“Let them” tạo ra một khoảng dừng giữa sự việc và phản ứng. Khoảng dừng ấy có thể giúp bạn nhìn thấy rằng một phần căng thẳng đến từ nỗ lực làm cho người khác cư xử theo kịch bản của mình. Khi nỗ lực kiểm soát giảm xuống, bạn có thêm năng lượng để xử lý phần việc thuộc về mình.

Vì sao cố kiểm soát người khác làm bạn kiệt sức?

Kiểm soát người khác thường bắt đầu từ một mong muốn dễ hiểu: muốn được công nhận, muốn tránh thất vọng, muốn bảo vệ mối quan hệ hoặc muốn mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch. Nhưng mong muốn này nhanh chóng biến thành sự phụ thuộc vào phản ứng của người khác. Tâm trạng của bạn phụ thuộc vào việc họ có trả lời tin nhắn, có đồng ý, có thay đổi hay có đối xử như bạn mong chờ hay không.

Khi tập trung quá nhiều vào người khác, bạn có thể bỏ quên các câu hỏi thực tế hơn: Tôi có thể kiểm soát điều gì? Tôi cần nói rõ điều gì? Tôi có thể đặt ranh giới nào? Tôi muốn tiếp tục tham gia vào tình huống này ở mức độ nào? Theo ý tưởng cốt lõi của cuốn sách, sự chuyển hướng này giúp bạn ngừng cố quản lý tất cả mọi người và mọi thứ xung quanh mình.

Điều đó không có nghĩa là cảm xúc của bạn biến mất ngay lập tức. Bạn vẫn có thể buồn, tức giận, thất vọng hoặc thấy bị loại trừ. “Let them” không yêu cầu bạn giả vờ rằng mọi chuyện ổn. Nó chỉ nhắc rằng cảm xúc của bạn không nhất thiết phải dẫn đến một chuỗi hành động nhằm thay đổi người khác.

“Let me” là phần biến nhận thức thành hành động

Nếu chỉ nói “let them” mà không có bước tiếp theo, câu này có thể trở thành sự buông xuôi. Vì vậy, phần thứ hai rất quan trọng: “let me”. Sau khi thừa nhận rằng người khác có quyền lựa chọn, hãy quay về với quyền lựa chọn của mình.

“Let me” có thể là để tôi quyết định mình muốn tham dự hay không. Để tôi nói rõ nhu cầu của mình. Để tôi đặt một giới hạn. Để tôi chọn cách phản hồi thay vì phản ứng ngay. Để tôi rời khỏi một cuộc tranh luận không còn hữu ích. Để tôi yêu cầu sự tôn trọng. Để tôi thay đổi kế hoạch nếu thông tin mới cho thấy kế hoạch cũ không còn phù hợp.

Như vậy, lý thuyết không dừng ở việc buông quyền kiểm soát người khác. Nó đưa trách nhiệm trở lại cho bạn. Bạn không chịu trách nhiệm cho mọi lựa chọn của người khác, nhưng bạn có trách nhiệm xem xét lựa chọn, ranh giới và hành động của mình.

Ranh giới khác với việc cố điều khiển

Một ranh giới nói về điều bạn sẽ làm để bảo vệ thời gian, năng lượng, giá trị hoặc sự an toàn của mình. Cố điều khiển nói về việc buộc người khác phải cư xử theo yêu cầu của bạn. Hai việc này có thể trông giống nhau ở bề ngoài nhưng khác nhau về trọng tâm.

Ví dụ, “Bạn không được nói với tôi bằng giọng đó” có thể là một nỗ lực kiểm soát nếu chỉ dừng ở việc yêu cầu người kia thay đổi. Một cách tiếp cận mang tính “let me” hơn có thể là: “Nếu cuộc trò chuyện tiếp tục với cách nói này, tôi sẽ dừng lại và nói chuyện sau.” Trong trường hợp thứ hai, bạn không tuyên bố có thể điều khiển cảm xúc hay giọng điệu của người kia. Bạn nêu rõ hành động của mình.

Ranh giới cũng cần được diễn đạt rõ ràng và có khả năng thực hiện. Nếu bạn đặt ra một giới hạn nhưng không sẵn sàng làm theo phần hành động của mình, người khác có thể không hiểu giới hạn đó thực sự có ý nghĩa gì. “Let me” vì thế đòi hỏi sự trung thực: tôi thực sự cần gì, tôi có thể làm gì và tôi sẽ duy trì điều đó ra sao?

Khi nào “let them” cần được áp dụng thận trọng?

“Let them” phù hợp nhất khi bạn đang cố kiểm soát một lựa chọn vốn thuộc về người khác và không trực tiếp tạo ra nguy hiểm hoặc xâm phạm quyền lợi của bạn. Tuy nhiên, không nên dùng câu này như một lý do để mặc kệ mọi tình huống.

Nếu có nguy cơ một người bị tổn hại, việc phù hợp có thể là tìm sự trợ giúp hoặc thực hiện hành động bảo vệ cần thiết. Nếu ai đó đang xâm phạm ranh giới của bạn, “let me” có thể là lên tiếng, rời khỏi tình huống, hạn chế tiếp xúc hoặc tìm người hỗ trợ. Nếu bạn có trách nhiệm rõ ràng với một công việc, một cam kết hoặc một người phụ thuộc vào mình, bạn vẫn cần thực hiện trách nhiệm đó thay vì gọi sự né tránh là buông bỏ kiểm soát.

Điểm quan trọng là đây là phần áp dụng theo nguyên tắc chung, không phải một danh sách ngoại lệ đã được xác nhận là danh sách riêng của Mel Robbins. Câu hỏi hữu ích là: hành vi này chỉ khiến tôi khó chịu vì người khác không làm theo ý mình, hay nó đang gây nguy hiểm, vi phạm ranh giới, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hoặc đòi hỏi tôi phải thực hiện một trách nhiệm? Câu trả lời sẽ giúp bạn phân biệt lúc nên lùi lại và lúc nên hành động.

Áp dụng trong các mối quan hệ

Trong tình bạn hoặc tình cảm, chúng ta dễ biến sự quan tâm thành nỗ lực chỉnh sửa người kia. Bạn có thể muốn họ nhắn tin thường xuyên hơn, phản ứng khác đi hoặc đưa ra quyết định giống mình. “Let them” giúp bạn nhìn nhận rằng người kia có quyền thể hiện mức độ quan tâm và ưu tiên của họ. “Let me” sau đó buộc bạn quyết định xem mối quan hệ này có đáp ứng nhu cầu của mình hay không.

Thay vì lặp lại cùng một yêu cầu để buộc một người thay đổi, bạn có thể nói rõ điều mình cần, quan sát phản hồi và quyết định bước tiếp theo. Bạn không thể ép một người trở nên sẵn sàng cho một mối quan hệ, nhưng bạn có thể quyết định mình có tiếp tục chờ đợi hay không.

Áp dụng trong công việc và đời sống xã hội

Ở nơi làm việc, “let them” có thể giúp bạn bớt bị cuốn vào việc đồng nghiệp đánh giá thế nào, ai được chú ý hoặc người khác chọn cách làm nào. Điều đó không có nghĩa là bỏ qua công việc hoặc không nêu vấn đề. “Let me” có thể là làm rõ kỳ vọng, đặt câu hỏi, ghi nhận rủi ro, đưa ra yêu cầu cụ thể và tập trung vào phần trách nhiệm của mình.

Trong các tình huống bị loại khỏi một nhóm hoặc không được mời, “let them” cho phép bạn ngừng theo đuổi sự công nhận từ một nơi không chủ động dành chỗ cho bạn. “Let me” mở ra những lựa chọn khác: tìm cộng đồng phù hợp hơn, chủ động kết nối với người có cùng mục tiêu hoặc điều chỉnh kỳ vọng đối với nhóm đó.

Thực hành trong một tuần

Trong bảy ngày, mỗi khi bạn nhận thấy mình đang bực bội vì hành động của người khác, hãy ghi lại tình huống thật ngắn. Viết một câu bắt đầu bằng “Họ được quyền…” để xác định phần thuộc về người kia. Sau đó viết một câu bắt đầu bằng “Tôi có thể…” để xác định phần thuộc về bạn.

Ví dụ: “Họ được quyền không đồng ý với đề xuất của tôi. Tôi có thể hỏi họ cần thông tin gì, điều chỉnh đề xuất hoặc chấp nhận rằng ý tưởng này chưa được chọn.” Hoặc: “Họ được quyền không trả lời ngay. Tôi có thể quyết định khi nào cần gửi lại một tin nhắn rõ ràng và khi nào nên tiếp tục công việc của mình.”

Cuối tuần, xem lại các ghi chú và tìm những tình huống lặp lại. Bạn có đang cố thuyết phục cùng một người nhiều lần không? Bạn có đang cần một ranh giới cụ thể không? Bạn có đang gọi sự né tránh là “để họ tự do” trong khi thực tế là bạn cần hành động? Đây là cách biến khẩu hiệu thành một công cụ tự quan sát.